ခႏၶာအစဥ္၌ ကံ၏သတၱိက်န္ရွိရစ္ပံု (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၆၇)

ခႏၶာအစဥ္၌ ကံ၏သတၱိက်န္ရွိရစ္ပံု

ထုိကဲ့သို႔ အထင္အရွား ျဖစ္ေနၾကေသာ ကုသိုလ္ အကုသိုလ္ ထံုးစံအတုိင္း ခ်ဳပ္ေပ်ာက္ၾကေသာ္လည္း ျပီးျပီးေပ်ာက္ေပ်ာက္ ခ်ဳပ္သြားၾကသည္မဟုတ္။ မိမိတုိ႔၏ ကံစြမ္းသတၱိကို ခႏၶာအစဥ္မွာ ျမွဳပ္ထားလ်က္ ခ်ဳပ္သြားၾကေလသည္။  

ဆုိလုိရင္းကား - ခႏၶာကိုယ္၌ စိတ္တစ္ခုျပီးတစ္ခု ျဖစ္ရာ၀ယ္ သတၱိနည္းေသာ စိတ္တုိ႔သည္ ခ်ဳပ္ျပီးေနာက္၌ သူတို႔၏ အစြမ္းသတၱိ တစ္စံုတစ္ရာ မက်န္ရစ္ေတာ့။ သတၱိထက္ျမက္ေသာ ေဇာေစတနာတုိ႔၏ သတၱိကား ခႏၶာအစဥ္မွာ က်န္ရစ္ၾကေလသည္။
ဥပမာ - မထက္ျမက္ မထင္ရွားေသာ မိဘတို႔ ကြယ္လြန္ေသာအခါ သူတို႔၏ အရွိအ၀ါသည္ သားသမီးအေပၚ၌ သိသိသာသာ မက်န္ရစ္ေတာ့ဘဲ ထက္ျမက္ထင္ရွားေသာ မိဘတုိ႔ ကြယ္လြန္ေသာအခါ၌သာ သူတို႔၏ အရွိန္အ၀ါသည္ သားသမီးတို႔မွာ သိသိသာသာ က်န္ရစ္သကဲ့သို႔တည္း။

ထင္ရွားေသာ အကုသိုလ္၊ ကုသိုလ္ ေစတနာမ်ား (ကိုယ့္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၆၆)

သူတစ္ပါးကို သတ္ဖုိ႔ ၾကံစည္ေသာအခါ၌ ေဒါသေဇာ စိတ္ေစတနာသည္ လြန္စြာ ထင္ရွား၏။ သတ္ဖို႔ရာ လြန္စြာဗ်ာပါရမ်ားေန၏။ ကာမမူကို ၾကံစည္လိုေသာအခါ၌လည္း ေလာဘေဇာ ေစတနာ လြန္စြာ ဗ်ာပါရ မ်ားရေလ၏။ အတြင္းေဇာ ေစတနာက ဗ်ာပါရ မ်ားေနမူေၾကာင့္ပင္ ျပင္ပ ကိုယ္ခႏၶာၾကီးလည္း ထၾကြလူပ္ရွား၍ ဗ်ာပါရ မ်ားရေလသည္။

ဤသို႔လွ်င္ ကိုယ္မူ၊ ႏူတ္မူ၊ စိတ္မူ မေကာင္းမူတစ္ခုခု အထင္အရွား ျဖစ္ရာ၌လည္း အတြင္းက ဆုိင္ရာ ကုသိုလ္ အကုသုိလ္ ေစတနာေတြ ဗ်ာပါရမ်ားေနပံု၊ ရုိးရုိးအခါျဖစ္ေသာ စိတ္ေဇာမ်ားႏွင့္ မတူဘဲ ထက္ထက္ျမက္ျမက္ ရွိၾကပံုကို သတိထား၍ စဥ္းစားလွ်င္ အကုသိုလ္ ေဇာေစတနာမ်ား၏ ျဖစ္ပံုမွာ လြန္စြာထင္ရွားေလသည္။

ကံအေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၆၅)

ကံဆုိတာဘာလဲ

“ကမၼ” ဟူေသာ ပါဠိစကားကို ျမန္မာလုိ “ကံ”ဟုေခၚ၏။ ထုိ “ကံ” ဟူေသာ စကားကို တစ္မ်ိဳးထပ္၍ ျမန္မာျပန္လွ်င္ “အမူ”ဟု ေခၚျပန္သည္။ ထိုအမူကား ကိုယ္မူ၊ ႏူတ္မူ၊ စိတ္မူ အားျဖင့္ ၃-မ်ိဳး ကြဲျပား၏။ “ကိုယ္မူ”ဟူသည္ လက္ ေျခ စေသာ ကုိယ္အဂၤါျဖင့္ ျပဳရေသာ လုပ္ငန္းကိစၥစုတည္း။ ဥပမာ - “သူ႔အသက္ကို ကိုယ္တုိင္သတ္ျခင္း၊ အလွဴဒါနကို ကိုယ္တုိင္လွဴျခင္း ”စသည္တည္း။

“ႏူတ္မူ”ဟူသည္ ႏူတ္ျဖင့္ ေျပာဆိုျပဳလုပ္ရေသာ ကိစၥတည္း။ ဥပမာ - “ဟုိ အေကာင္သတ္လုိက္၊ ဆြမ္းေလာင္းလုိက္ပါ” စသည္ျဖင့္ ေစခိုင္းတုိက္တြန္းမူ၊ လိမ္လည္မူ၊ တရားေဟာေျပာမူ စသည္တည္း။

“စိတ္မူ”ဟူသည္ ကိုယ္လည္းမလုပ္၊ ႏူတ္လည္း မပါ၊ စိတ္ထဲ၌သာ စဥ္းစားၾကံစည္ စိတ္ကူးမူတည္း။ ဥပမာ - “ဟိုလူ႔ပစၥည္းေတြဟာ ငါ့ပစၥည္းေတြျဖစ္လွ်င္ သိပ္ေကာင္းမွာပဲ”စသည္ျဖင့္ မေကာင္းၾကံျခင္း၊ သူတစ္ပါးကို သနားၾကင္နာျခင္း၊ ခ်မ္းသာေစလိုျခင္း။ ဘာ၀နာ ကမၼ႒ာန္း စီးျဖန္းပြားမ်ားျခင္း စသည္မ်ားတည္း။

ပုညၾကိယာ ၄၀ (ကုိယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၆၄)

ဤျပခဲ့ေသာ ဒါနစသည္ကို ကိုယ္တုိင္ျပဳမွသာ ကုသိုလ္ ျဖစ္သည္မဟုတ္။ သူတစ္ပါးကိုျပဳဖုိ႔ရန္ တုိက္ရုိက္ခုိင္းျခင္း၊ ျပဳခ်င္လာေအာင္ ဂုဏ္ေက်းဇူးကို ေျပာျပျခင္း၊ သူတစ္ပါး ျပဳေနသည္ကို ျမင္ရၾကားရ၍ ၀မ္းေျမာက္ျခင္းမ်ားလည္း ကုသုိလ္ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ပုညၾကိယ၀တၳဳ ၁၀-ပါးကိုတည္ (၁) ကိုယ္တုိင္ျပဳျခင္း၊ (၂) ျပဳဖုိ႔ရန္ခုိင္းေစျခင္း၊ (၃) ဂုဏ္ကိုေျပာျပျခင္း၊ (၄) ၀မ္းေျမာက္ျခင္း - ဤေလးပါးျဖင့္ ေျမွာက္လွ်င္ ပုညၾကိယ၀တၳဳ ၄၀ ျဖစ္၏။

ေဆာင္။ ။ေကာင္းမူဆယ္ခုိင္၊ အရင္းကိုင္၍၊ ကိုယ္တုိင္ျပဳျငား၊ သူမ်ားခိုင္းတံု၊ ဂုဏ္ကိုေျပာျပ၊ ၀မ္းေျမာက္ကလွ်င္၊ ေလးဆယ္တြင္၊ ေျမွာက္တင္ ပုည၀တၳဳတည္း။

ဒိ႒ိဇုကမၼအေၾကာင္း ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၆၃)

အယူေျဖာင့္မွန္ျခင္းကို “ဒိ႒ိဇုကမၼ”ဟုေခၚ၏။ (ဒိ႒ိ = အယူ + ဥဇုကမၼ = ေျဖာင့္မွန္မူ။) အယူဟူသည္ အသိဉာဏ္တည္း။ ထုိအသိဉာဏ္က လမ္းမွန္က်ေနလွ်င္ သမၼာဒိ႒ိ (မွန္ကန္ေသာအယူ) ျဖစ္၏။ ထုိ အသိဉာဏ္က မွားယြင္းေနလွ်င္ မိစၧာဒိ႒ိ (မွားေသာအယူ) ျဖစ္၏။ ေအာက္ပါအခ်က္မ်ား၌ မိမိအသိဉာဏ္ ဘယ္လိုျဖစ္သလဲဟု စဥ္းစားပါ။

၁။ ကုသိုလ္ကံ၊ အကုသိုလ္ကံ။
၂။ ထုိကံမ်ား၏ ေကာင္းက်ိဳး၊ မေကာင္းက်ိဳး။
၃။ ထုိကံမ်ားေၾကာင့္ ေရာက္ရသည့္ ဤဘ၀၊ ေနာက္ဘ၀။
၄။ နတ္မ်ား၊ ျဗဟၼာမ်ား။
၅။ ေကာင္းမြန္စြာ က်င့္ၾကံ၍ စ်ာန္ အဘိညာဥ္ရသူ သို႔မဟုတ္ ရဟႏၱာ ျဖစ္သူမ်ား။

အထက္ပါ အခ်က္ ၅-ခ်က္ကုိ ေလးေလးနက္နက္ စဥ္းစားေသာအခါ “ရွိႏုိင္သည္၊ ရွိထုိက္သည္၊ ရွိရမည္” ဟု အသိဉာဏ္ျဖစ္လွ်င္ သမၼာဒိ႒ိတည္း။ ဤသမၼာဒိ႒ိကိုပင္ “ဒိ႒ိဇုကမၼ”ဟု လည္းေကာင္း၊ “ကမၼသကတာဉာဏ္”ဟု လည္းေကာင္း ေခၚ၏။ (ကမၼ = ကံ + သက=ကိုယ့္ဥစၥာ + တာ = ျဖစ္ပံုကို + ဉာဏ္ = သိျခင္း။ မိမိျပဳေသာ ကုသိုလ္ကံ အကုသိုလ္ကံသာလွ်င္ မိမိေနာက္သို႔ လုိက္ပါေသာ ကုိယ္ပိုင္ဥစၥာ ျဖစ္ေပသည္ဟု သိတတ္ေသာဉာဏ္ကို `ကမၼသကတာဉာဏ္´ဟု ေခၚသည္။)

ဓမၼႆဝန ဓမၼေဒသနာအေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၆၂)

"ဓမၼႆဝနအေၾကာင္း"

 

တရားနာျခင္းကို “ဓမၼႆ၀န” ဟုေခၚ၏။ တရားနာရာ၌ -
၁။ မၾကားဖူးေေသးေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ၾကားရျခင္း၊
၂။ ၾကားဖူးေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ထပ္၍ ရွင္းလင္းစြာ နားလည္ရျခင္း၊
၃။ ယံုမွား သံသယ ျဖစ္ေနေသာ အခ်က္မ်ား၌ ယံုမွားကင္းရျခင္း၊
၄။ အယူမွန္ သမၼာဒိ႒ိကိုရျခင္း
၅။ သဒၶါပညာတိုးပြား၍ စိတ္ၾကည္လင္ျခင္း ဟူေသာ အက်ိဳး ၅-ပါးကို ရႏုိင္သည္။

ေဆာင္။ ။သူေတာ္တရား၊ နာယူျငားက၊ မၾကားစဖူး၊ ၾကားရဖူး၏။ ၾကားဖူးျပီးျပန္၊ ထပ္မံ၍ရွင္း၊ လြတ္ကင္းယံုမွား၊ ေျဖာင့္သားအယူ၊ စိတ္ၾကည္ျဖဴသည္၊ ငါးဆူရျမဲ အက်ိဳးတည္း။

 

ပတၱာႏုေမာဒနအေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၆၁)

ကုသိုလ္ရွင္တုိ႔က အမွ်ေ၀ေသာအခါ ၀မ္းေျမာက္၀မ္းသာ သာဓုေခၚမူကို “ပတၱာနုေမာဒန” ကုသိုလ္ဟုေခၚ၏။ (ပတၱ = အမွ်ေ၀သျဖင့္ မိမိသို႔ ေရာက္လာေသာ ကုသုိလ္ကို + အႏုေမာဒန = ၀မ္းေျမာက္ျခင္း၊ သာဓုေခၚျခင္း။) သူတစ္ပါးတုိ႔ ကုသိုလ္ျပဳႏုိင္ၾကသည္ကို မိမိက ၀မ္းေျမာက္၀မ္းသာျဖစ္၍ ေနျခင္းသည္ အေတာ္ျမင့္ျမတ္ေသာ (မုဒိတာ သေဘာရွိေသာ) စိတ္ထားေပတည္း။

ထုိ႔ေၾကာင့္ ဤ၀မ္းေျမာက္မူကို ကုသိုလ္တစ္မ်ိဳးဟု သတ္မွတ္ရေပသည္။ ၀မ္းေျမာက္၀မ္းသာမူ မဟုတ္ဘဲ ေခၚရုိးေခၚစဥ္ (ေတြးခ်င္ရာေတြး၍) သာဓုေခၚရာ၌ “ပတၱာႏုေမာဒန” ကုသိုလ္ အစစ္ျဖစ္ဖို႔ ခဲယဥ္းလွေပသည္။ အခ်ိဳ႕ကား သူတစ္ပါးတုိ႔ လွဴဒါန္းႏုိင္သည္ကို ၀မ္းေျမာက္၀မ္းသာ မရွိသည့္အျပင္ ဣႆာပင္ ျဖစ္တတ္ေသးသည္။

ပတၱိဒါနအေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၆၀)

မိမိရေသာ ကုသိုလ္အဖုိ႔ကို သူတစ္ပါးတုိ႔အား အမွ်ေပးေ၀ျခင္းကို “ပတၱိဒါန”ဟုေခၚ၏။ (ပတၱိ = မိမိ၌ရအပ္ေသာ အဖုိ႔ကို + ဒါန = သူတစ္ပါးအား ေပးေ၀ျခင္း) ဒါနျပဳရာ၌ ထိုဒါနအတြက္ အလွဴ႕ရွင္မွာ ရသင့္ရထုိက္ေသာ ကုသိုလ္မ်ားကို ရေလသည္။ ထုိမိမိရရွိေသာ ကုသိုလ္အဖုိ႔ကို မိမိရသလုိ ညီတူ ညီမွ် သူတစ္ပါးလည္း ရေစလုိေသာဆႏၵသည္ အလြန္ျဖဴစင္ျမင့္ျမတ္ေသာ စိတ္ထားေပတည္း။ 

ထုိဆႏၵမ်ိဳးျဖင့္ “အကြ်ႏု္ပ္ျပဳေသာ ကုသိုလ္အဖုိ႔ကို ၾကားၾကားသမွ် သတၱ၀ါအေပါင္းအား အမွ်ေပးေ၀ပါ၏။ အကြ်ႏု္ပ္ႏွင့္အတူ ကုသိုလ္အဖုိ႔ကို ရၾကပါေစ”ဟု အမွ်ေပးေပျခင္း (အညီအမွ်ရေအာင္ ေ၀ျခင္း) ကိုသာ “ပတၱိဒါနကုသိုလ္”ဟု မွတ္ပါ။

ေ၀ယ်ာ၀စၥအေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၅၉)

သူတစ္ပါး၏ ကုသိုလ္ေကာင္းမူ ကိစၥကို ကူညီ၍ ျပဳလုပ္ျခင္းသည္ “ေ၀ယ်ာ၀စၥ” မည္၏။ 

ထုိ႔ေၾကာင့္ သူတစ္ပါး အလွဴဒါနျပဳေသာအခါ မိမိကလည္း စိတ္ပါလက္ပါႏွင့္ အလွဴရွင္၏ စိတ္ၾကည္လင္ေအာင္၊ သက္သာေအာင္၊ အလွဴမွာ တင့္တင့္တယ္တယ္ျဖစ္ေအာင္ သေဘာထား၍ ကူညီရမည္။ 

မက်န္းမမာသူ အိုမင္းသူ၊ က်န္းမာေသာ္လည္း အႏုိင္မနင္းျဖင့္ ထမ္းပိုးေနရသူ၊ က်န္းမာ၍ ႏုိင္နင္းေသာ္လည္း မိဘ၊ မိမိထက္ ၾကီးေသာ ေဆြမ်ိဳး မိတ္ေဆြစသူ၏ (အကုသိုလ္ႏွင့္ မသက္ဆုိင္ေသာ) ကိစၥၾကီးငယ္ကို ကူညီ၍ ရြက္ေဆာင္ျခင္းလည္း ေ၀ယ်ာ၀စၥ ကုသိုလ္ပင္တည္း။

ဤေ၀ယ်ာ၀စၥ ကုသိုလ္သည္ စိတ္ထားတတ္သူတုိ႔မွာ တခ်ိဳ႕အလွဴရွင္ထက္ပင္ အက်ိဳးမ်ားပါေသး၏။ အရွင္ကုမာရကႆပ၏ တရားေတာ္ေၾကာင့္ မိစၦာဒိ႒ိ အျဖစ္မွ ကြ်တ္လြတ္ေသာ “ပါယာသိ”မည္ေသာ ဘုရင္ခံသည္ အျမဲမျပတ္လွဴဒါန္းေနေသာ္လည္း ကိုယ္တုိင္မျပဳဘဲ “ဥတၱရ” မည္ေသာ လုလင္တစ္ေယာက္ကို မိမိကုိယ္စား လွဴဖုိ႔ရန္ လႊဲအပ္ထားသည္။ ဥတၱရ လုုလင္ကား သူမ်ားပစၥည္းျဖင့္ လွဴဒါန္းရေသာ္လည္း အလြန္စိတ္ပါလက္ပါ ေကာင္းမြန္စြာ စီစဥ္၍ လွဴဒါန္းသည္။ 

အပစာယနအေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၅၈)

ေပးမူကို “အပစာယန”ဟုေခၚ၏။ ထုိ႔ေၾကာင့္ မိမိထက္ အသက္ၾကီးသူ၊ သီလဂုဏ္၊ သမာဓိဂုဏ္၊ ပညာဂုဏ္၊ သိကၡာတစ္မ်ိဳးမ်ိဳး ၾကီးသူကိုျဖစ္ေစ၊ အမိအဖ၊ မိၾကီး မိေထြး (ေဒၚၾကီး ေဒၚေလး၊ အရီးၾကီး အရီးေလး)၊ ဘၾကီး ဘေထြး၊ ဦးၾကီး ဦးေလး စသူကို ျဖစ္ေစ ရုိေသျခင္းသည္ “အပစာယန” ျဖစ္၏။

“ရုိေသ” ဟူသည္ကား ရုိေသထုိက္သူလာလွ်င္ ေနရာမွ ထေပးျခင္း၊ လမ္းဆံုေနျပန္လွ်င္ လမ္းဖယ္ေပးျခင္း၊ ထုိသူ၏ေရွ႕၌ မားမား မတ္မတ္ မသြားဘဲ ရုိေသေသာ အမူအရာျဖင့္ ဦးေခါင္းကို ညႊတ္၍ျဖစ္ေစ၊ ကိုယ္ကိုညႊတ္ကိုင္း ကုန္းကြ၍ ျဖစ္ေစ သြားျခင္း၊ ရဟန္းသံဃာေရွ႕မွာ ျဖစ္လွ်င္ လက္အုပ္ခ်ီျခင္း စသည္တည္း။ 

မိမိတုိ႔ ထံုးစံအတုိင္း ဦးထုပ္ခြ်တ္ျခင္း၊ ဆလံေပးျခင္း စသည္မ်ားလည္း ရုိေသျခင္းပင္ ျဖစ္၏။ ထုိသို႔ အရုိအေသေပးရာ၌ စိတ္ေစတနာ ရုိးရုိးျဖင့္ ရုိေသမွသာ အပစာယနကုသိုလ္ျဖစ္သည္။ စိတ္မပါဘဲ ကိုယ့္ထက္ အရာၾကီးသူကို ေၾကာက္၍လည္းေကာင္း၊ တစ္စံုတစ္ရာလာဘ္ကိုေျမာ္၍လည္းေကာင္း ရုိေသဟန္ ေဆာင္ျခင္းမွာ ကုသိုလ္မဟုတ္သည့္ျပင္ လွည့္စားေသာ မာယာတစ္မ်ိဳးပင္ ျဖစ္ေသး၏။

ဘာဝနာအေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၅၇)

“ဘာ၀နာ”ဟူရာ၌ ျမန္မာလုိ “တုိးပြားေစျခင္း၊ ထံုမြမ္းျခင္း”ဟု အဓိပၸာယ္ရ၏။ မိမိ၏ စိတ္ကို ျမင့္ျမတ္ျဖဴစင္ေအာင္ အားထုတ္ရေသာ စိတ္အလုပ္ (မေနာကံ) တစ္မ်ိဳးတည္း။ ထို႔ေၾကာင့္ ေတြ႕ရာျမင္ရာ သတၱ၀ါတုိ႔အေပၚ၌ ေကာင္းက်ိဳးခ်မ္းသာ မည္၏။ “ေမတၱာစိတ္ကို မိမိသႏၱာန္၌ တုိးပြား၍ မ်ားလာေစျခင္း၊ ေမတၱာစိတ္တုိ႔ မိမိသႏၱာန္၌ ထံုမြမ္ျခင္း”ဟု ဆုိလုိသည္။ ထုိေမတၱာ ဘာ၀နာကို အေလ့အလာျပဳသူ၌ ထုိေမတၱာဓာတ္ေတြ အလြန္မ်ားေလသည္။ တစ္ကိုယ္လံုးကို ေမတၱာျဖင့္ ထံုမြမ္ထားသကဲ့သို႔ ျဖစ္ေနေလသည္။

ထုိသို႔ ေမတၱာဓာတ္ခံ ရွိေနသူသည္ ဆင္းရဲသူကို ျမင္ရျပန္လွ်င္ ထုိသူကို ဆင္းရဲဒုကၡမွ ကယ္တင္လုိေသာ ကရုဏာ ဘာ၀နာလည္း အဆင္သင့္ ျဖစ္လာေတာ့၏။ သတၱ၀ါမ်ား၏ ေကာင္းက်ိဳးခ်မ္းသာတုိ႔ကို လုိလားေသာ ေမတၱာဓာတ္ခံရွိေနေသာေၾကာင့္ ၾကြယ္၀ခ်မ္းသာသူကိုျမင္လွ်င္ ၀မ္းေျမာက္ေသာ မုဒိတာ ဘာ၀နာလည္း အဆင္သင့္ ျဖစ္ေပးလာႏုိ္င္ေပသည္။ ဤျပခဲ့ေသာ ဘာ၀နာ ၃-မ်ိဳးကား စိတ္ေနစိတ္ထား ျမင့္ျမတ္သူမွန္လွ်င္ ေတြ႕ရာ ၾကံဳရာ သြားလာေနထုိင္ရင္းမွာပင္ ျဖစ္ႏုိင္ေပသည္။

ဗုဒၶါႏုႆတိစေသာ ကမၼ႒ာန္းတုိ႔တြင္ ဘုရားဂုဏ္ေတာ္မ်ားကို အာရုံျပဳေသာ ဗုဒၶါႏုႆတိ ကမၼ႒ာန္းကို စီျဖန္းရာ၌ ဘုရားရွင္၏ ေရွးအေၾကာင္းေကာင္းပံု၊ အက်ိဳးေကာင္းပံု၊ သတၱ၀ါတုိ႔အား အက်ိဳးမ်ားပံု ဤ ၃-ခ်က္ကို ေလးေလးနက္နက္ စဥ္းစား၍ အာရုံျပဳရမည္။

ဥပုသ္သီလ (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၅၆)

ဥပုသ္သီလ

 

ျဗဟၼစရိယ၊ ၀ိကာလေဘာဇနစေသာ ဥပုသ္သီလမ်ားကား ျပခဲ့ေသာ ငါးပါးသီလ စသည္တုိ႔ကဲ့သုိ႔ သူတစ္ပါး မဆင္းရဲရေအာင္ ေစာင့္ေရွာက္ရေသာ သီလ မဟုတ္။ မိမိစိတ္ဓာတ္ကို ျမင့္ျမတ္ေအာင္ ေစာင့္သံုးရေသာ သီလမ်ားတည္း။ 

ခ်ဲ႕ဦးအံ့ - ယခုကာလ အမ်ားေစာင့္သံုးေသာ အိမ္နီးခ်င္းရုိေသရုံ ဥပုသ္မဟုတ္ဘဲ တကယ္ေစာင့္ရေသာ ဥပုသ္မ်ိဳးကို “အရိယဥပုသ္” ဟုေခၚ၏။

ထုိအရိယဥပုသ္ကို ေစာင့္သူသည္ သီလေဆာက္တည္ျပီးေနာက္ ဘုရားဂုဏ္ေတာ္ကို ျဖစ္ေစ၊ သို႔မဟုတ္ တရားဂုဏ္၊ သံဃာ့ဂုဏ္၊ မိမိသီလဂုဏ္၊ ဒါနဂုဏ္ တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးကို ျဖစ္ေစ အာရုံျပဳ၍ ကမၼ႒ာန္းဘာ၀နာကို ပြားမ်ားေနထုိင္ရမည္။ 

အဒိႏၷာဒါန ကာေမသုမိစၧာစာရ မုသာ၀ါဒ သုရာပါန ဝိရတိမ်ား (ကိုယ့္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၅၅)

အဒိႏၷဒါန၀ိရတိ

 
သူ႔ဥစၥာကို ခိုး၍ တုိက္၍ လုယက္၍ ယူမူေၾကာင့္ ဥစၥာရွင္တုိ႔မွာ ဆင္းရဲၾကရရွာသည္။ တစ္ႏုိင္ငံလံုးကို တုိက္ခုိက္လုယူမူေၾကာင့္ ႏုိင္ငံရွင္ ဘုရင္ မိဖုရား ေဆြေတာ္မ်ဳိးေတာ္မ်ားႏွင့္တကြ ႏုိင္ငံသူႏုိင္ငံသားတုိ႔ မခံမရပ္ႏုိင္ေအာင္ စိတ္ဆင္းရဲၾကရ၏။ ရသင့္ရထုိက္ေသာ ႏုိင္ငံတြင္းရွိ အလုပ္မ်ားကို မလုပ္ႏုိင္ၾက။ လုပ္ဖုိ႔ အခြင့္လည္း မရၾကသျဖင့္ ဥစၥာဓနရွားပါး၍ ကိုယ္ဆင္းရဲရ၏။ ထုိ႔ေၾကာင့္ အဒိႏၷာဒါနမူသည္ ဥစၥာရွင္မ်ားကို အဆက္ဆက္ နာလန္မထူႏုိင္ေအာင္ ဖိစီးႏွိပ္စက္ေသာ အမူၾကီးေပတည္း။ ထုိအဒိႏၷဒါဒါနမွ ေရွာင္ၾကဥ္၍ အဒိႏၷာဒါန၀ိရတိ သီလကို ေစာင့္ထိန္းၾကပါလွ်င္ ထုိဆင္းရဲမ်ိဳးကို ကမၻာမွာ ေတြ႕ျမင္ၾကရေတာ့မည္ မဟုတ္သျဖင့္ အဒိႏၷာဒါန၀ိရတိ သီလသည္ ကမၻာသူကမၻာသားမ်ားကို ဆင္းရဲဒုကၡမွ မုခ်လြတ္လပ္ခြင့္ရေစႏုိင္ေသာ ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ျဖာ ခ်မ္းသာေစႏုိင္ေသာ သီလေပတည္း။

သီလအေၾကာင္း[ပါဏာတိပါတဝိရတီ] (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၅၄)

သီလအေၾကာင္း

“ဒါနထက္ သီလက ျမတ္သည္”ဟု ေျပာစမွတ္ ျပဳၾကရာ၌ သာမန္ေလာက္စဥ္းစားလွ်င္ ထုိစကားကို ၀န္ခံဖုိ႔ ခဲယဥ္း၏။ သို႔ေသာ္ ေလးေလးနက္နက္ စဥ္းစားေသာအခါ ေကာင္းစြာ လံုေလာက္ေသာ အေၾကာင္းကို ေတြ႕ရေပသည္။ ေလာက၌ ရွိရွိသမွ် အလုပ္တုိ႔တြင္ သူတစ္ပါး မဆင္းရဲေအာင္ ေစာင့္ေရွာက္ေသာ အလုပ္ႏွင့္ သူတစ္ပါး ခ်မ္းသာေအာင္ ကူညီေသာအလုပ္သည္ ေကာင္းေသာ အလုပ္အက်ိဳးမ်ားေသာ အလုပ္တုိ႔ေပတည္း။

 
ဒါနအလုပ္ႏွင့္ သီလအလုပ္ ၂-မ်ိဳးတြင္ ဒါနသည္ သူတစ္ပါးခ်မ္းသာေအာင္ ျပဳႏုိင္ေသာ အလုပ္ျဖစ္၍ သီလအလုပ္က သူတစ္ပါးမဆင္းရဲေအာင္ ေစာင့္ေရွာက္ေသာ အလုပ္ျဖစ္၏။ [သီလအလုပ္ဟူရာ၌ ငါးပါးသီလ၊ အာဇီ၀႒မကသီလတုိ႔ကို ဆုိလုိသည္။ ၈-ပါးသီလ၊ ၁၀-ပါးသီလတုိ႔အတြက္မွာ အေၾကာင္းတစ္မ်ိဳးျပဖြယ္ရွိ၏။]

ဒါနပစ္ပယ္လွ်င္ ျဖစ္ဖြယ္အျပစ္ (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၅၃)

ယခုျပခဲ့ေသာ စကားမ်ားျဖင့္ ဒါန၏ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ား ကုန္ေလာက္ျပီဟု မမွတ္သင့္။ ဒါန၏ ေက်းဇူးသက္သက္ စာတစ္အုပ္ ေရးထုတ္ေစကာမူ ကုန္လိမ့္မည္ဟူ၍ မဆုိႏုိင္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဒါနကို မည္သည့္နည္းႏွင့္မွ် မပစ္ပယ္သင့္ၾက။ တခ်ိဳ႕လူတုိ႔၀ါဒျဖင့္ ဒါနကို ပစ္ပယ္လုိက္ျပီဆုိပါေတာ့။ 

ထုိကဲ့သို႔ ပစ္ပယ္လုိက္လွ်င္ တစ္ေယာက္ႏွင့္ တစ္ေယာက္ ေပးကမ္းခ်ီးေျမွာက္ျခင္း မရွိေတာ့ရကား အခ်င္းခ်င္း ေမတၱာမေရာက္ဘဲ ေသြ႕ေျခာက္ေျခာက္ ျဖစ္ၾကရေတာ့မည္။

ဆင္းရဲသူ ဆင္းရဲသားေတြကို မေပးမစြန္႕လွ်င္ ထုိသူေတြကို ဘယ္လုိ စိတ္ေစတနာေတြကိုထား၍ ႐ႈစားရမည္နည္း။ “ဒီေကာင္ေတြ ငတ္လုိ႔ ေသေသ”ဟု သေဘာထားရေတာ့မည္ ထုိသုိ႔ ျဖစ္လွ်င္ ဒါနကို ပယ္လုိက္ရုံျဖင့္ ထုိသူ၏ စိတ္ထားသည္ ၾကမ္းတမ္းသြားေခ်ေပါ့။ စိတ္ၾကမ္းလွ်င္ ရုပ္လည္း ၾကမ္းေတာ့မည္သာ။

ဒါနရွင္မွ ဓနရွင္ (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၅၂)

 "ဒါနရွင္မွ ဓနရွင္"

လူခ်မ္းသာဟူ၍ အမႊမ္းတင္ၾကရေသာ ယခုကာလ လူ႔ေလာက၌ စားေသာက္ေနထုိင္ေရးအတြက္ မပူမပင္ရသူ နည္းပါးလွ၏။ ထုိက်ပ္တည္း က်ဥ္းေျမာင္းေနၾကရွာေသာ ဒုကၡိတ စာရင္းတြင္ ပါ၀င္သူမ်ားသည္ ေရွးေရွးဘ၀က ဒါနခ်ိဳ႕တဲ့သူမ်ားသာ ျဖစ္၏။ 

လူ႔ခ်မ္းသာ စာရင္း၀င္သူတို႔ကား ယခုဘ၀ဓနရွင္ ျဖစ္လာက္ေအာင္ ေရွးေရွးဘ၀က ဒါနရွင္လည္း ျဖစ္ခဲ့ၾကေပသည္။ ထိုဓနရွင္မ်ားသည္ ဤဘ၀တြင္ ဓနရွင္ျဖစ္ရုံႏွင့္ ေက်နပ္ထုိက္ပါမည္ေလာ။ ယခုဘ၀ မ်က္စိမွိတ္လုိက္သည္ႏွင့္ တစ္ျပိဳင္နက္ လက္ရွိေနမ်ား လက္မဲ့ျဖစ္ၾကျပီးလွ်င္ အသစ္ဘ၀တြင္ အသစ္ဓနႏွင့္ စခန္းသြားၾကရလိမ့္မည္။

ဝဋၬနိႆိတ ဝိဝဋၬနိႆိတ၊ ဒါနေၾကာင့္ ပါရမီျပည့္လြယ္ပံု (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၅၁)

"ဝဋၬနိႆိတ ဝိဝဋၬနိႆိတ"
 
ကုသိုလ္ျပဳစဥ္ လူခ်မ္းသာ နတ္ခ်မ္းသာကို ခံစားလုိ၍ ျပဳေသာ ကုသိုလ္သည္ “၀႗နိႆိတ ကုသိုလ္” မည္၏။ (၀႗ = သံသရာ၀ဋ္ကို + နိႆိတ = မွီေသာ ကုသိုလ္) သံသရာ၀ဋ္မွ ကြ်တ္ဖုိ႔မေမွ်ာ္၊ သံသရာ၀ဋ္အတြင္း၌ ခံစားဖုိ႔သာ ေမွ်ာ္ေသာ ကုသိုလ္ဟု ဆုိလုိသည္။ 

နိဗၺာန္ကို ရည္မွန္းလ်က္ ျပဳအပ္ေသာ ကုသိုလ္သည္ “၀ိ၀႗နိႆိတ ကုသိုလ္” မည္၏။ (၀ိ၀႗ = ၀ဋ္ကင္းရာနိဗၺာန္ + နိႆိတ = မွီေသာ ကုသိုလ္) ဤကုသိုလ္ ၂-မ်ိဳးတြင္ (ဒါနျဖစ္ေစ၊ သီလျဖစ္ေစ) ၀႗နိႆိတ မွန္လွ်င္ သံသရာ၌ ၾကာရွည္ေစ၏။ ၀ိ၀႗နိႆိတ မွန္က သံသရာမွ အျမန္လြတ္ေအာင္ပင္ ရည္ရြယ္ရင္းဆုကို ျပည့္လြယ္ေစ၏။

ဒါနေၾကာင့္ ပါရမီမ်ား ျပည့္လြယ္ပံု
 
ဒါနရွိသူသည္ ျဖစ္ေလရာ ဘ၀တို႔၌ ဥစၥာျပည့္စံုၾက၏။ ဥစၥာျပည့္စံုလွ်င္ (ပင္ကို စိတ္ရင္းေကာင္းသူ၊ ၀ိ၀႗နိႆိတဒါန ျပဳခဲ့သူအတြက္) သီလလံုျခံဳ၏။ ဥပုသ္ရက္ရွည္ ေစာင့္ခြင့္ရ၏။ ဥစၥာမရွိလွ်င္ ၀မ္းေရး ပူပန္ရသျဖင့္ အူမ မေတာင့္၍ သီလမေစာင့္ႏုိင္ရုံသာမက ငါးပါးသီလ လံုဖုိ႔ရန္ ခဲယဥ္း၏။ ဒါနရွိမွ သီလ လြယ္ကူသည္။ ပညာရွာေဖြရာ၌လည္း ဒါနရွင္တုိ႔သာလွ်င္ လြယ္ကူစြာ ရွာႏုိင္၏။ 

ဒါနသည္ သံသရာကို ရွည္ေစသလား (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၅၀)

ဒါနအက်ိဳး

ဒါန၏အက်ိဳးကို အထူးခ်ဲ႕ထြင္၍ တန္ဆာဆင္ေနဖြယ္မလုိပါ။ တိရစၦာန္ကေလး တစ္ေကာင္အား ၀၀လင္လင္ရွိေအာင္ ထမင္း တစ္ထပ္ေကြ်းေသာ ဒါနကေလးသည္ပင္ ဘ၀ေပါင္း တစ္ရာတို႔၌ “အာယု၊ ၀ဏၰ၊ သုခ၊ ဗလ၊ ပဋိဘာန (အသက္ရွည္ျခင္း၊ အဆင္းလွျခင္း၊ ကိုယ္စိတ္ခ်မ္းသာျခင္း၊ ခြန္အားၾကီးျခင္း၊ ဉာဏ္ပညာၾကီးျခင္း)”ဟူေသာ အက်ိဳး ၅-ပါးကို ရႏုိင္သည္။ တျခားကုသိုလ္ေၾကာင့္ လူနတ္ျဖစ္ျခင္း တူေသာ္လည္း ဒါနရွင္တုိ႔က သာလြန္ ျမင့္ျမတ္ၾကသည္။

ကႆပဘုရားရွင္လက္ထက္ေတာ္တုန္းက မိတ္ေဆြရဟန္း ၂-ပါးရွိရာ တစ္ပါးက ဒါနရွင္၊ တစ္ပါးက ဒါနမဲ့ ျဖစ္ခဲ့၏။ ၂-ပါးလံုးပင္ သီလျပည့္စံုသျဖင့္ ငါတုိ႔ ဘုရားလက္ထက္တုိင္ေအာင္ လူ႔ျပည္နတ္ျပည္ က်င္လည္ၾကရာ၀ယ္ ဒါနရွင္ကသာ အထက္တန္းက်ခဲ့၏။ ေနာက္ဆံုးဘ၀၌ ေကာသလမင္း၏ နန္းေတာ္တြင္ ထုိမိတ္ေဆြရင္း ၂-ေဖာ္ ေတြ႕ဆံုျပန္ရာ ဒါနရွင္က မင္းသား၊ ဒါနမဲ့က အထိန္းေတာ္သား ျဖစ္၍ ပုခက္ ၂-လံုးတြင္ ဒါနရွင္က ထီးျဖဴေဆာင္းလ်က္၊ ဒါနမဲ့က သစ္သားပုခက္ကို စီးကာ ထုိကဲ့သို႔ အရည္အခ်င္း ကြာျခားစြာျဖင့္ပင္ ကြ်တ္တမ္း၀င္ၾကေလသည္။

ဥကၠ႒ ၾသမက ႏွင့္ အယုတ္အလတ္အျမတ္ ကုသိုလ္ ခြဲျခားပံု (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၄၉)

ဥကၠ႒ ၾသမကအခြဲ

(ဥကၠ႒ = အျမတ္။ ၾသမက = အညံ့။) ျပခဲ့ျပီးေသာ ဒြိဟတ္၊ တိဟိတ္ ကုသိုလ္စိတ္တို႔၌ ေရွ႕ပုဗၺေစတနာအခုိက္တုန္းကျဖစ္ေစ၊ လွဴျပီးေနာက္ အပရေစတနာအခိုက္မွာျဖစ္ေစ ကုသိုလ္ေစတနာျခံရံေနလွ်င္ (အကုသိုလ္မျဖစ္ဘဲ ကုသုိလ္စိတ္ေတြ ေရွ႕ေနာက္ပါေနလွ်င္) ျမင့္ျမတ္ေသာ ဥကၠ႒ ကုသိုလ္ျဖစ္၏။ မလွဴမီေရွ႕အဖုိ႔ႏွင့္ လွဴျပီးေနာက္အဖို႔ အကုသိုလ္မ်ား ျခံရံေနလွ်င္ ညံ့ဖ်င္းေသာ ၾသမကကုသိုလ္ျဖစ္၏။

ေရွ႕ေနာက္ ကုသိုလ္ အကုသိုလ္ “ျခံရံ”ဟူရာ၌ ထုိကုသိုလ္ႏွင့္ စပ္၍ ပုဗၺေစတနာ အပရေစတနာတုိ႔အခုိက္မွာ ကုသိုလ္စိတ္ျဖစ္မႈ၊ အကုသိုလ္စိတ္ျဖစ္မႈကို “ျခံရံသည္”ဟု ဆုိလုိသည္။ ထုိကုသိုလ္ႏွင့္ မစပ္ဘဲ အလြတ္သက္သက္ျဖစ္ေသာ ကုသိုလ္ အကုသိုလ္တုိ႔ကို “ျခံရံ”ဟု မဆုိရ။  

ဥပမာ - အလွဴေပးခါနီး ေရွ႕အဖို႔၌ ေၾကြးေတာင္းမရ၍ ျမီစားကို တရားစြဲကာ ေဒါသအကုသိုလ္ ျဖစ္၏။ သို႔ေသာ္ အလွဴေပးဖုိ႔ ကိစၥ၌ကား စိတ္မပ်က္။ အလွဴေပးျပီးေနာက္ အလွဴကို ၀မ္းေျမာက္၏။ အပရေစတနာ ထက္သန္၏။ သို႔ေသာ္ ထုိအလွဴႏွင့္ မဆုိင္ေသာ ကိစၥ၌ကား ေလာဘ၊ ေဒါသ ျဖစ္ရ၏။ ဤသို႔ အလွဴႏွင့္ မဆုိင္ေသာ အရာ၀ယ္ ျဖစ္သမွ် အကုသိုလ္ကား အလွဴကုသိုလ္ ယုတ္ညံ႕ေအာင္ မေႏွာက္ယွက္ပါ။

ဒြိဟိတ္ တိဟိတ္ ကုသိုလ္ အခြဲ (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၄၈)

ေစတသိက္အခန္း၌ ျပခဲ့ေသာ အေလာဘ၊ အေဒါသ၊ အေမာဟ ၃-ပါးကို ပါဠိလုိ “ေဟတု”၊ ျမန္မာလုိ “ဟိတ္”ဟုေခၚသည္။ ဤေနရာ၌ ေဟတု-သဒၵါသည္ “အေျခအျမစ္”ဟူေသာ အနက္ကိုေဟာ၏။ 

သစ္ပင္၌ ေရေသာက္ျမစ္သည္ သစ္ပင္တစ္ပင္လံုး ခိုင္ျမဲစည္ကား ၾကီးထြားေအာင္ ျပဳသကဲ့သိ႔ ဟိတ္တရားမ်ားလည္း မိမိတုိ႔ႏွင့္ ယွဥ္ဖက္စိတ္ကို ခုိင္ျမဲစည္ကား အက်ိဳးမ်ားေအာင္ ျပဳႏုိင္ၾကေပသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကုသုိလ္စိတ္ကို ဟိတ္ ၂-ပါးႏွင့္ ယွဥ္ေသာ ဒြိဟိတ္ကုသိုလ္စိတ္၊ ဟိတ္ ၃-ပါးႏွင့္ ယွဥ္ေသာ တိဟိတ္ကုသိုလ္စိတ္ဟု ခြဲျခားမွတ္သားရမည္။

ပုဗၺ မုၪၥ အပရေစတနာ (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၄၇)

ပုဗၺေစတနာ
 
အလွဴတစ္မ်ိဳးကို လွဴဒါန္းရာ၌ ပုဗၺေစတနာ၊ မုဥၥေစတနာ၊ အပရေစတနာဟု ၃-မ်ိဳးရႏုိင္၏။ ထုိတြင္ အလွဴေပးမည္ဟု ၾကံစည္ကာ ထုိအလွဴႏွင့္ဆုိင္ေသာ ပစၥည္းမ်ားကို ရွာေဖြစုေဆာင္းေနေသာအခါမွစ၍ မလွဴမီ ေရွ႕အဖုိ႔၌ ျဖစ္သမွ် ကုသိုလ္ ေစတနာေတြသည္ “ပုဗၺေစတနာ”မည္၏။ ထုိသို႔ ပုဗၺေစတနာ နယ္အတြင္း၌ ဤအလွဴဒါနကို အေၾကာင္းျပဳ၍ အလွဴ႕ဒကာ အလွဴ႕ဒကာမ၊ ေက်ာင္းဒကာ၊ ေက်ာင္းအမ စသည္ျဖင့္ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားေစလုိေသာစိတ္၊ ေက်ာ္ေစာလိုေသာစိတ္၊ မိမိလွဴႏုိင္ေၾကာင္း ၾကြားလုိေသာစိတ္မ်ား မျဖစ္ေစရ။ လွဴဖုိ႔ရာ ပစၥည္းစုခိုက္ အိမ္သားအခ်င္းခ်င္း အလွဴႏွင့္စပ္၍ မေက်နပ္ ေဒါသ မာန စေသာ အကုသိုလ္မ်ား၊ အလွဴကို လွဴမည္ဟု ၾကံခဲ့ျပီးမွ တစ္စံုတစ္ခုအတြက္ စိတ္ပ်က္ျပီး တြန္႕ဆုတ္ေသာ မလွဴလုိေသာ စိတ္မ်ား မျဖစ္ေစရ။ ထုိသို႔ မျဖစ္ေစဘဲ ေပ်ာ္ရႊင္၀မ္းေျမာက္စြာ အရာရာေက်နပ္လ်က္ လွဴဖြယ္ အရပ္ရပ္တုိ႔ကို စီမံႏုိင္လွ်င္ “ပုဗၺေစတနာေတြ အလြန္စင္ၾကယ္စြာ ျဖစ္ေနျပီ”ဟု မွတ္ပါ။

ဒါန ၂-မ်ိဳးအက်ိဳးေပးကြာပံု (ကိုယ့္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၄၆)

၁-ပါး၊ ၂-ပါး၊ ၃-ပါးစေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ားကို သီးျျခားေရြးခ်ယ္၍ လွဴေသာ အလွဴမွန္လွ်င္ အလွဴခံက တစ္ေထာင္မက မ်ားေသာ္လည္း ပုဂၢိဳလ္ကုိ ရည္စူးေသာေၾကာင့္ ပုဂၢလိကဒါနခ်ည္းသာ ျဖစ္သည္။ ထုိပုဂၢလိကဒါန၌ ဘုရား ပေစၥကဗုဒၶါမွတစ္ပါး အျခားေသာ ပုဂၢလိက ဒါနထက္ သံဃိကဒါနက အက်ိဳးေပး သာသည္ဟု က်မ္းဂန္၌ဆုိ၏။ သေဘာယုတၱိကို စဥ္းစားလွ်င္လည္း သံဃိကဒါနလွဴရာ၌ ရဟႏၱာအရွင္တုိ႔လည္း ထုိသံဃာအဖြဲ႕အစည္းတြင္ ပါ၀င္၏။ ပုဂၢလိက ဒါနျပဳရာ၌ကား ထုိကဲ့သို႔ ရဟႏၱာပါခ်င္မွပါမည္။ ပါေစကာမူ သံဃိကဒါနေလာက္ မမ်ားႏိုင္ေပ။ သံဃိက ဒါနလွဴရာ၌ အက်င့္အေကာင္းဆံုး ပုဂၢိဳလ္ကိုလည္း လွဴရာေရာက္၏။ ပုဂၢလိက ဒါနကား အေတာ္ေရြးခ်ယ္တတ္မွသာ သင့္တင့္ေသာ ပုဂၢိဳလ္ကို ရႏုိင္စရာရွိ၏။ ထို႔ေၾကာင့္ ဘယ္အခါမဆုိ ပုဂၢလိကဒါနထက္ သံဃိကဒါနက အက်ိဳးေပးသာလြန္သည္ဟူေသာ စကားသည္ ေကာင္းစြာ ယုတၱိရွိပါေပတည္း။

အလွဴခံပုဂၢိဳလ္လုိက္၍ အက်ိဳးေပးကြာျခားပံု (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ-၄၅)

“အလွဴခံ ပုဂၢိဳလ္သည္ လယ္ယာေျမႏွင့္တူ၏”ဟု ဆုိခဲ့ျပီ။ သို႔ျဖစ္၍ လယ္ေျမသည္ ပထမတန္း ဒုတိယတန္း တတိယတန္း ရွိသကဲ့သို႔ အလွဴခံ ပုဂၢိဳလ္ဟူေသာ လယ္မ်ားသည္ အတန္းအစား အမ်ိဳးမ်ဳိးရွိ၏။ လယ္ယာတုိ႔၌ ျမက္စေသာ အေႏွာင့္အယွက္မရွိေလ အပင္သန္ေလ ျဖစ္သကဲ့သို႔ ထုိ႔အတူ အလွဴခံရာ၌လည္း ရာဂ၊ ေဒါသ၊ ေမာဟနည္းေလ လွဴရသူမွာ အက်ိဳးမ်ားေလျဖစ္၏။ လယ္ယာတုိ႔၌ ႏြားေခ်းစေသာ ေျမၾသဇာမ်ား၍ ေရအဆင္သင့္ေလ ေကာက္ပင္သန္ေလ ျဖစ္သကဲ့သို႔ အလွဴခံပုဂၢိဳလ္မ်ား၌လည္း သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာၾကီးေလ လွဴရသူ၌ အက်ဳိးမ်ားေလ ျဖစ္၏။

သံဃိကဒါန

ပါဠိလုိ “သံဃ”၊ ျမန္မာလုိ အေပါင္းအဖြဲ႕ကို “သံဃာ”ဟု ေခၚ၏။ ထုိသံဃာ့အဖြဲ႕အစည္းကို ရည္မွန္း၍ လွဴဒါန္းအပ္ေသာ ဒါနသည္ သံဃိကဒါနမည္၏။ အသင္းတစ္သင္း၌ ေငြ ၁-က်ပ္ေလာက္ ထည့္၀င္လွ်င္ ထိုေငြ ၁-က်ပ္သည္ အသင္း၀င္အားလံုး (သူေ႒း ဆင္းရဲသားမက်န္) သက္ဆုိင္သကဲ့သို႔ ဆြမ္းတစ္အုပ္ျဖစ္ေစ၊ သကၤန္းတစ္ထည္ျဖစ္ေစ သာသနာေတာ္၌ ရွိသမွ် သံဃာ့အဖြဲ႕အစည္းကို ရည္မွန္း၍ လွဴဒါန္းလွ်င္ တစ္သာသနာလံုး (ရဟႏၱာႏွင့္ ေအာက္တန္းစား ပုထုဇဥ္မက်န္) သက္ဆုိင္၏။ ထုိသံဃာအားလံုးကို ရည္မွန္း၍ လွဴဒါန္းေသာ ပစၥည္းကို တစ္ကမၻာလံုးရွိ သံဃာေတာ္မ်ားအား လိုက္၍ ေ၀ငွေနဖြယ္မလုိ။ ထိုအသင္း၌ ထည့္၀င္ေသာ ေငြ ၁-က်ပ္ကို အသင္း၀င္သူ မည္သူမဆုိ သံုးခြင့္ရသကဲ့သို႔ သံဃိက ပစၥည္းကိုလည္း ေတြ႕ၾကံဳေနေသာ သံဃာက ေ၀ငွ၍ သံုးစြဲစားေသာက္ ႏုိင္ၾကပါသည္။

ရွင္သီ၀လိ (ေထရုပၸတၱိ)

ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားက ရွင္သီ၀လိကို ကိုးကြယ္ပူေဇာ္လွ်င္ အေရာင္းအ၀ယ္ ေကာင္းသည္။ လာဘ္လာဘ ေပါမ်ားသည္ဟု ယံုၾကည္ရင္းစြဲ ရွိၾကသည္။ ယင္းသို႔ယံုၾကည္သည့္အေလ်ာက္ ရွင္သီ၀လိပံုေတာ္ကို ထုလုပ္ကိုးကြယ္၍ အေဆာင္ေကာင္းအျဖစ္ သြားေလရာသို႔ ယူေဆာင္သြားၾကသည္။ ရွင္သီ၀လိဆိုသည္မွာ လာဘ္လာဘ ဖြံ႔ျဖိဳးေသာ ရဟႏၲာတပါးျဖစ္ေၾကာင္းကိုမူ အားလံုးက သိထားၾက၏။ ရွင္သီ၀လိႏွင့္ပတ္သက္၍ ေတာင္းခဲ့ေသာ ဆု၊ ျပဳခဲ့ေသာ ကုသိုလ္၊ က်ဴးလြန္ခဲ့ေသာ အျပစ္၊ စံစားရေသာ အက်ိဳးေပး၊ ခံစားရေသာ ဒဏ္ခ်က္မ်ားကိုလည္း အျပည့္အစံု ေလ့လာမွတ္သားဖို႔ ေကာင္းေပသည္။

( ေတာင္းခဲ့ေသာ ဆု)
ရွင္သီ၀လိ အေလာင္းေတာ္သည္ ပဒုမုတၱရျမတ္စြာဘုရား လက္ထက္ေတာ္၌ လာဘ္လာဘအရာ၌ ဧတဒဂ္ဘြဲ႔ ေပးခဲ့ရေသာ ရဟန္းတပါးကို အားက်ျပီး ထိုဧတဒဂ္မ်ိဳး ရလိုေၾကာင္း ပဒုမုတၱရဘုရားထံ ဆုေတာင္း၍ ပါရမီကို စတင္ျဖည့္ခဲ့ေလသည္။

ဘုရားအေနကဇာတင္

ဘုရားအေနကဇာတင္

နေမာ တႆ ဘဂ၀ေတာ အရဟေတာ သမၼာသမၺဳဒၶႆ

အေနကဇာတင္ ဂါထာ

(က) အေနကဇာတိ သံသာရံ၊ သႏၶာ၀ိႆံ အနိဗိၺႆံ။

(အေနကဇာတိ သံသာရံ၊ သန္ဓာ၀ိတ္သံ အနိတ္ဗိသံ)

ဂဟကာရံ ဂေ၀သေႏၱာ၊ ဒုကၡဇာတိ ပုနပၸဳနံ။

(ဂဟကာရံ ဂေ၀သန္ေတာ၊ ဒုတ္ခါ ဇာတိ ပုနပ္ပုနံ။)

(ခ) ဂဟကာရက ဒိေ႒ာ သိ၊ နပု ုေဂဟံ န ကာဟသိ

(ဂဟကာရက ဒိတ္ေထာသိ၊ နပ ုေဂဟံ န ကာဟသိ။)

သဗၺာ ေတ ဖာသုကာ ဘဂၢါ၊ ဂဟကူဋံ ၀ိသခၤတံ။

(သတ္ဗာေတ ဖာသုကာ ဘက္ဂါ၊ ဂဟကူတံ ၀ိသင္ခတံ။)

၀ိသခၤါရ ဂတံ စိတၱံ၊ တဏွာနံ ခယ မဇၥ်ဂါ။

(၀ိသင္ခါရ ဂတံ စိတ္တံ၊ တန္ႏွာနံ ခယ မဇ္ဇဂါ။)

ပဌာန္း ေဒသနာေတာ္ မွ သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား

ပ႒ာန္းကို ေျပာမယ္ဆိုရင္ အဘိဓမၼာ (၇)က်မ္းလံုးကိုလဲ နည္းနည္းစိစစ္ရမယ္ ၊ သတၱ သတၱာယ (၇) ခုကိုလဲ နည္းနည္းေတာ႔ ေရးဥိးမွ ေကာင္းမယ္ ။
ပ႒ာန္းကို စျပီးဆင္ျခင္တဲ႔ သမိုင္းေလးရယ္ ၊ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ႔ ျဖစ္စဥ္ေလးေတြရယ္ ပါ သိရေတာ႔ ပိုေကာင္းပါမယ္။ ျမတ္စြာဘုရားအေလာင္းေတာ္သည္ မဟာသကၠရာဇ္ ၁၀၃ ခု၊ ကဆုန္လျပည့္ေန႔၌ သဗၺညဳ ျမတ္စြာဘုရား အျဖစ္ ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီးေနာက္ -
(က) ပလႅကၤသတၱာဟ ။ ။ ဘုရားျဖစ္တဲ႔ ေနရာ (ပလႅင္)ထက္မွာပဲ ကဆုန္လျပည္႔ေက်ာ္ ( ၁ ) ရက္ေန႔မွ (၇) ရက္ေန႔အထိ မလႈပ္မရွား ဆက္ျပီး သီတင္းသံုးေတာ္မူပါတယ္ ။ ပထမေန႔ ၊ ေန႔အခါမွာ ဖလသမာပတ္ ၀င္စားျပီး ေနပါတယ္ ။ညအခါမွာ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ တရားေတာ္ၾကီးကို အႏုလံု ၊ ပဋိလံု သံုးသပ္ဆင္ျခင္ေတာ္မူပါတယ္။ ” ယဒါဟေ၀ …” စေသာ ဥဒါန္း(၃) ဂါထာကို အသံမထြက္ဘဲ စိတ္ထဲမွ က်ဴးရင္႔ေတာ္မူပါတယ္။ (သတၱာဟ-၇-ရက္ )
(ခ) အနိမိသ သတၱာဟ။ ။ ေဗာဓိပင္ရဲ.အနီး အေရွ.ေျမာက္ ယြန္းယြန္း ၁၄-လံအကြာ ေနရာမွာ ကဆုန္လျပည္႔ေက်ာ္ (၈) ရက္ေန႔မွ (၁၄) ရက္ေန႔အထိ ၇-ရက္ ထပ္မံသီတင္းသံုးေတာ္မူပါတယ္ ။ ” ငါသည္ ပါရမီမ်ားျဖည္႔ခဲ႔ေသာေၾကာင္႕ ဤပလႅင္ထက္မွာ မာရ္ (၅)ပါးကိုေအာင္ျမင္ျပီး ဘုရားျဖစ္ခဲ႔ျပီ တကား ” ဟုဆင္ျခင္ကာ ေျဖာင္႔ေျဖာင္႔မတ္မတ္ ရပ္ေနေတာ္မူကာ အပရာဇိတ ပလႅင္ကို မမွိတ္ေသာ မ်က္စိျဖင္႔ (၇)ရက္လံုးၾကည္႔ရႈ၀မ္း ေျမာက္ေနေတာ္မူသည္ ။[ အ = မ ၊ နိမိသ = မ်က္စိမွိတ္သည္ , အနိမိသ = မ်က္စိမမွိတ္ဘဲ ]

ဘုရားဖူးရင္း ငိုရသည္

သို႔ေသာ္ ၾကည္ႏူးရသည့္အခါထက္ စိတ္ထိခိုက္ရသည့္အခါက ပိုမ်ားပါသည္။ တစ္ခုေသာ တစ္ေထာင္ဘုရားမ်ားကို ဖူးေမွ်ာ္ၾကည့္ရာ ဘုရားရုပ္ပြားဟူ၍ပင္ မသိႏုိင္ေတာ့။ ဘာရုပ္ေတြပါလိမ့္ဟု ေတြးေတာယူရသည္အထိ ပံုေတြကပ်က္စီးေနသည္။ အမုိးအကာ မပါသျဖင့္ မိုးရြာေတာ့စို၊ ေနပူေတာ့ေျခာက္ႏွင့္ ရုပ္ပြားမ်ားမွာ မဲေျခာက္ျပီး ပ်က္စီးေနသည္။

ဘုရားတည္ဖုိ႔အတြက္ အလွဴရွင္ရွာရန္ လြယ္ကူေသာ္လည္း ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ဖုိ႔၊ သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ဖုိ႔ အလွဴရွင္ရွာရန္ကား မလြယ္ကူေပ။ ထုိ႔ေၾကာင့္ တစ္ေထာင္ရုပ္ပြါးမ်ားကို ေတာထဲတြင္ ဒီအတုိင္း ပစ္ထားရာ ျမက္ပင္မ်ား၊ ခ်ံဳပုတ္မ်ားက ရုပ္ပြားမ်ားကို ဖံုးလႊမ္းေနေပသည္။ တစ္ေထာင္ရုပ္ပြားမ်ား ခႏီၱပါရမီကို ျဖည့္ဆည္းရင္း ခ်ံဳပုတ္ေတြေအာက္တြင္ စံေနၾကရရွာသည္။ ေနာက္ငါးႏွစ္ခန္႔ၾကာလွ်င္ ထုိရုပ္ပြားမ်ား အားလံုးပ်က္စီးျပီး ေျမၾကီးျဖစ္ရေပေတာ့မည္။ ရဟန္းမုိ႔ မ်က္ရည္မက်ေသာ္လည္း ႏွလံုးသားထဲမွာကား ငိုမိေနပါျပီ။

"ေလာကမွာေငြ(သုိ႔) အမ်ဳိး ဘာသာ သာသနာကာကြယ္ခ်င္သူမ်ားအတြက္"

ေငြဆုိတဲ့ အရာကုိ လူေတြအားလုံးက ဒုတိယဘုရားသခင္လုိ႔ သတ္မွတ္ထားၾကပါတယ္။ ေငြရွိရင္
ဘာမဆုိျဖစ္နုိင္တယ္။ လုပ္သမ်ွတင့္တယ္တယ္။ ေငြနဲ႔ျပီးေျမာက္လုိ႔ရတဲ့ အရာေတြ ေလာကၾကီးမွာ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ေျပာရရင္ ေငြဟာ မ်က္ႏွာပြင့္ေဆး၊ ခ်စ္ေဆးတစ္မ်ဳိးဆုိရင္လည္း မွားမယ္မထင္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္မုိ႔ လူမ်ဳိးျခား ဘာသာျခားေတြဟာ မ်က္ႏွာပြင့္ေဆး၊ ခ်စ္ေဆးတစ္မ်ဳိးျဖစ္တဲ့ ေငြကုိမရ-ရေအာင္ ရွာေဖြစုေဆာင္းၾကပါတယ္။ ေငြေၾကးဥစၥာျပည့္စုံလာတဲ့ အခါမွာလည္း ရွာေဖြစုေဆာင္းမႈ ဝီရိယက ရပ္တန္႔မေနဘဲ ဆထက္ၾကီးပြားတုိးတက္ေအာင္ ၾကိဳးစားၾကပါတယ္။

ဒါဟာ ဗုဒၶဘာသာျမန္မာလူမ်ဳိးတုိင္း အားက်အတုယူသင့္တဲ့နည္းလမ္းပဲျဖစ္ပါ တယ္။ ေငြေၾကးခ်မ္းသာၾကြယ္ဝေအာင္ လုပ္ဖုိ႔ကိစၥဟာ ကုိယ့္ဘဝၾကီးပြား တုိးတက္ေရးအတြက္ သာမက ျမန္မာလူမ်ဳိးနဲ႔ ဗုဒၶဘာသာ မကြယ္ေပ်ာက္ေအာင္ ကာကြယ္တဲ့ ေနရာမွာလည္း အထူးအေရးၾကီးတဲ့ အခန္းက႑က ပါဝင္ေနတယ္ဆုိတာကုိလည္း သေဘာေပါက္ထားဖုိ႔ လုိပါတယ္။ 

 

ဝိဝ႗နိႆိတ ဆုေတာင္း - မဟာစည္ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး

ဣဒံ ေမ ပုညံ အာသဝကၡယာဝဟံ ေဟာတု။

ေမ-အကၽြႏု္ပ္၏၊ ဣဒံ ပုညံ-ဤေကာင္းမႈသည္၊ အာသဝကၡယာဝဟံ-အာသေဝါတရားတို႔၏ ကုန္ရာျဖစ္ေသာ မဂ္ဖိုလ္နိဗၺာန္ကို ႐ြက္ေဆာင္သည္၊ (အာဝဟံ-႐ြက္ေဆာင္သည္၊ ‘ဝဟ’ဆိုတာ ေဆာင္တာ၊ ေဆာင္တယ္ဆိုတာက ဒီကေနၿပီး ဟိုေဆာင္သြားတာလည္း ရွိတယ္၊ ‘အာဝဟ’ဆိုတာက ဟိုက ေဆာင္လာတဲ့ အဓိပၸာယ္)၊ အာသဝကၡယာဝဟံ-အာသေဝါတရားေလးပါးတို႔၏ ကုန္ရာ ကုန္ေၾကာင္းျဖစ္ေသာ နိဗၺာန္ကို ႐ြက္ေဆာင္သည္၊ ေဟာတု-ျဖစ္ပါေစသတည္း။

ဒီအဆိုကလည္း မွန္မွန္ကန္ကန္ ရတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ အင္မတန္ ရွားတယ္။
ဒီက နားေထာင္ၾကည့္ေနတယ္။
ဒီလုိပါပဲ၊ တခ်ိဳ႕ ဆရာႀကီး သမားႀကီးျဖစ္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြကလည္း ‘အာသဝကၡယံ ဝဟံေဟာတု’လို႔ ‘ဝဟံ-ဝဟေႏၲာ-႐ြက္ေဆာင္သည္’ ဘာညာနဲ႔ အနက္ေဆာင္ေပးလိုက္ေသးတယ္။
ဒါေတြက မဟုတ္တဲ့ ဟာေတြပဲ။

‘အာသဝကၡယာဝဟံ’ အာသဝကၡယ နဲ႔ အာဝဟ ကို သမာသ္ပုဒ္တြဲထားတယ္။

ပ႒ာန္း အမႊန္း

( ပ႒ာန္း အမႊန္း )

နီလာ နီလာ နိစၧရႏၲိ ၊ ပီတာ ပီတာ စ ရံသိေယာ ။
ေလာဟိတာ ေလာဟိတာ စာဘာ ၊ ၾသဒါေတာဒါတရံသိေယာ ။

တမွာ တမွာ စ မဥၨိ႒ာ ၊ ပဘာသႏၲိ ပဘႆရာ ။
ဧ၀ံ ဆဗၺဏၰရံသီ ေသာ ၊ ဌာတု ေမ ဘဂ၀ါ သိေရ ။

ပ႒ာနံ-နက္နဲထူးဆန္း ပ႒ာန္းက်မ္းကို။ သမၼသႏၲႆ-အႏုလံု ပဋိလံု အစုန္အဆန္ အဖန္ဖန္ ဆင္ျခင္ေတာ္မူေသာ ဘုရားရွင္ကိုယ္ေတာ္ျမတ္၏။
နီလာ-ဆံေတာ္ မုတ္ဆိတ္ေတာ္ မ်က္၀န္းေတာ္တခို စိမ္းညိဳေသာအရပ္ဌာနမွ။
နီလာ-ၾကာညိဳ ခြါညိဳ, ရတနာအညိဳကဲ့သို႔ စိမ္းတစိုစို ျမသားလိုျဖင့္ ညိဳေမွာင္ေသာ ေရာင္ျခည္ေတာ္တို႔သည္။
နိစၧရႏၲိ-ေန-အေထာင္, လ-အေထာင္, ျဗဟၼာနတ္အေရာင္ ရတနာန၀ရတ္ အေရာင္တို႔ကို ထိပ္ေခါင္က လႊမ္းမိုး၍ ျဖိဳးျဖိဳးၾကြယ္ၾကြယ္ အံ့ၾသဘြယ္လွ်င္ အဆန္းတၾကယ္ ကြန္႔ျမဴးေတာ္မူၾကေလကုန္၏။

အလိုေတာ္ျပည့္ဘုရားရွိခိုး ႏွင့္ ဆြမ္းကပ္နည္း

၁။ ေရွးဦးစြာ သစ္သီး (၉) မ်ဳိး၊ ပန္း (၉) မ်ဳိး၊ ေရခ်မ္း (၉) ခြက္၊ ဆြမ္း (၉) ခြက္၊ ဆီမီး (၉) တိုင္၊ ညႇိထြန္းၿပီး လွဴဒါန္းရပါမည္။

(မွတ္ခ်က္။ ။သစ္သီး (၉) မ်ဳိး လွဴးဒါန္းရာ၌ သံပုရာသီး၊ စပ်စ္သီး၊ ေရွာက္သီး၊ မာလကာသီး၊ ဟင္းခ်က္စားရေသာသီးမ်ဳိးစုံ မပါေစရ။)

၂။ ပန္း (၉) မ်ဳိး၌ အရြက္ပန္းကို ပယ္၍ သေျပၫြန္႔မွအစ အကုန္ လွဴဒါန္းႏိုင္သည္။

၃။ ဆြမ္း၊ သစ္သီး၊ ပန္း၊ ေရခ်မ္း၊ ဆီမီး ျပည့္စုံေအာင္ လွဴဒါန္းၿပီးသည့္ေနာက္ ေဖာ္ျပပါ ဘုရားရွိခိုးကို အစီအစဥ္အတိုင္း မလြဲမမွားရေအာင္ ရွိခိုးရပါမည္။

အလိုေတာ္ျပည့္ဘုရားရွိခိုး


အလိုေတာ္ျပည့္မဟာဗုေဒၶါ၊

လယ္တီဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး၏ ခုနစ္ေန႔ ဗုဒၶ၀င္ဘုရား႐ွိခိုးႏွင့္ ဆုေတာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိး

၁။       သံုးလူ႕႐ွင္ပင္၊ ကၽြန္႔ထိပ္တင္။  ။ေသာင္းခြင္စၾက၀ဠာ၊ နတ္ ျဗဟၼာတို႔၊ ညီညာ႐ံုးစု၊

ေတာင္းပန္မႈေၾကာင့္ ရတုနဂို၊ ႐ႊန္း႐ႊန္း စိုသည္၊ ၀ါဆိုလျပည့္၊ ႂကြက္မင္းေန႔၀ယ္၊ ခ်မ္းေျမ႕ၾကည္ျဖဴ၊ သေႏၶယူသည္။      ။ နတ္လူၿငိမ္းဘို႔ ကိန္းပါကို။   

  ၂။    သေႏၶယူခါ၊ ဆယ္လၾကာေသာ္၊ မဟာသကၠရာဇ္၊ ေျခာက္ဆဲ့ ႐ွစ္ၾကံဳ၊ ကဆုန္လျပည့္၊

ေသာၾကာေန႔၀ယ္၊ ခ်မ္းေျမ႕စံုစီ၊ လုမၺိနီ၌၊ မဟီ လႈိက္ဆူ၊ ဘြားေတာ္မူသည္။   ။ နတ္လူေအာင္ၿမိဳ႕ လမ္းပါကို။
 

၃။    ဖြားျမင္ေျမာက္ေသာ္၊ ဆဲ့ေျခာက္ႏွစ္႐ြယ္၊ ပ်ဳိႏုနယ္၌၊ သံုးသြယ္ ေ႐ႊနန္း၊ သိမ္းျမန္းၿပီးလစ္၊

ဆဲ့သံုးႏွစ္လွ်င္၊ ဘုန္းသစ္လွ်ံလူ၊ စံေတာ္မူ၍၊ ႐ြယ္မူႏုၿဖိဳး၊ ႏွစ္ဆဲ့ကိုး၀ယ္၊ ေလးမ်ဳိးနိမိတ္၊

နတ္ျပဟိတ္ေၾကာင့္၊ ေ႐ႊစိတ္ျငင္ၿငိဳ၊ သံေ၀ပိုက၊ ၀ါဆိုလျပည့္၊ က်ားမင္း ေန႔၀ယ္၊ ခ်မ္းေျမ႕ရဂံု၊ ေတာရပ္လႈံသည္။   ။ စံုၿမိဳင္ပင္ရိပ္ ခမ္းမွာကို။

၄။    ေတာရပ္ၿမိဳင္ေပၚ၊ ေျခာက္ႏွစ္ေပ်ာ္၍၊ ခါေတာ္တဖံု၊ ပြင့္ခ်ိန္ ႀကံဳက၊ ကဆုန္လျပည့္၊

ဆင္မင္းေန႔၀ယ္၊ ေျမ႕ပရေမ၊ ပလ’င္ေဘြထက္၊ ေ႐ႊေညာင္ေတာ္ႀကီး၊ ဗိတာန္ထီးႏွင့္၊ မၿငီးၾကည္ျဖဴ၊ ေနေတာ္မူလ်က္၊ ရန္ျမဴခပင္း၊ အမိုက္သင္းကို၊ အ႐ွင္းပယ္ေဖ်ာက္၊ အလင္းေပါက္က၊ ထြန္းေတာက္ဘုန္းေတာ္၊ ေသာင္းလံုးေက်ာ္သည္။    ။ သံုးေဘာ္လူတို႔ ျငမ္းပါကို။ 

၂၄-ပစၥည္း စည္းခ်ဂါထာ

အႏၲရယ္ကင္း ၂၄-ပစၥည္း စည္းခ်နည္းကို ယုံႀကည္စြာ ျပဳလုပ္လိုသူမ်ားအတြက္ ေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။

တနဂၤေႏြေန႔ စည္းခ်လိုလွ်င္ အေရွ႔ေျမာက္ေထာင့္ တနဂၤေႏြေထာင့္မွ စရြတ္ပါ၊ အေရွ႔ေျမာက္ေထာင့္ကို လက္ညႇိဳးထိုး၍၄င္း, စိတ္မွ မွန္း၍၄င္း ေဟတုပစၥေယာ, အာရမၼဏပစၥေယာ, အဓိပတိပစၥေယာ- ဟု ပစၥည္းသံုးခု ရြတ္ပါ။

ထိုမွ တနလၤာေထာင့္ အေရွ႔အရပ္တြင္ အနႏၲရပစၥေယာ, သမနႏၲရပစၥေယာ, သဟဇာတပစၥေယာ,ဟု သံုးခုရြတ္ပါ။

ဤသို႔ျဖင့္ အေရွ႔ေတာင္ေထာင့္ အဂၤါေထာင့္တြင္ သံုးခု။
ေတာင္ဘက္ ဗုဒၶဟူးေထာင့္တြင္ သံုးခု။
အေနာက္ေတာင္ေထာင့္ စေနေထာင့္တြင္ သံုးခု။
အေနာက္ဘက္ ႀကာသပေတးေထာင့္တြင္ သံုးခု။
အေနာက္ေျမာက္ေထာင့္ ရာဟုေထာင့္တြင္ သံုးခု။
ေျမာက္ဘက္ ေသာႀကာေထာင့္တြင္ သံုးခု။

၃၈-ျဖာ မဂၤလာ

( မဂၤလာ တရားေတာင္း )
ဗဟူေ၀ဒါ မႏုႆာ စ၊ မဂၤလာနိ အစိႏၲယံု။
အာကခၤမာနာ ေသာတၳာနံ၊ ျဗဴဟိ မဂၤလ မုတၱမံ။
ဘုန္းေတာ္ႀကီးေတာ္မူေသာ ျမတ္စြာဘုရား၊ မ်ားစြာကုန္ေသာ နတ္ႏွင့္လူတို႔သည္ စင္ၾကယ္ေသာ နိဗၺာန္ခ်မ္းသာကို လိုခ်င္ေတာင့္တကုန္၍ မဂၤလာတရားေတာ္ကို ၁၂-ႏွစ္ၾကာမွ် ၾကံစည္ေတြးေတာ ပါေသာ္လည္း မသိႏိုင္ၾကပါကုန္။ ထိုမဂၤလာတရားကို ရွင္းလင္းေဟာၾကား ေပးသနားေတာ္မူပါဘုရား။

( ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရး မဂၤလာ ၃-ပါး )
အေသ၀နာ စ ဗာလာနံ၊ ပ႑ိတာနဥၥ ေသ၀နံ။
ပူဇာ စ ပူဇေနယ်ာနံ၊ ဧတံ မဂၤလ မုတၱမံ
၁။ လူမိုက္ကို မမွီ၀ဲ မေပါင္းသင္းျခင္း။
၂။ ပညာရွိကို မွီ၀ဲဆည္းကပ္ ေပါင္းသင္းျခင္း။
၃။ ပူေဇာ္ထိုက္သူကို ပူေဇာ္ျခင္း။
ဤသံုးပါးသည္ တိုးတက္ႀကီးပြား ခ်မ္းသာမ်ားေၾကာင္း ေကာင္းျမတ္ေသာေၾကာင့္ မဂၤလာမည္၏။

(လကၤာ)

သမၺဳေဒၶအက်ိဳး ႏွင့္ တန္ခိုးအနႏၲ

သမၺဳေဒၶဂါထာေတာ္သည္ ျမတ္ဗုဒၶေဟာၾကားခဲ့ေသာ ဂါထာမဟုတ္ပါ။
သမၺဳေဒၶဂါထာေတာ္ျမတ္သည္ ပိဋကတ္သံုးပံုတြင္ ပါဝင္ေသာ ဂါထာလည္း မဟုတ္ပါ။
သမၺဳေဒၶဂါထာကို မည္သူက စတင္ဖြဲ႔ႏြဲ႔ သီကံုးခဲ့သည္ကိုလည္း မသိရပါ။
သို႔ေသာ္ ျမတ္ဗုဒၶ၏ သာသနာအလင္းေရာင္ ျမန္မာႏိုင္ငံဝယ္ စတင္ျဖန္႔က်က္သည့္ သထံုေခတ္မွ စတင္ေပၚေပါက္လာသည္ဟုသာ ရဟန္းပညာရွိ၊ လူပညာရွိမ်ားက ခန္႔မွန္းခဲ့ၾကသည္။

ထိုသထံုေခတ္ သာသနာေတာ္ လင္းေရာင္ျခည္ စတင္ထြန္းလင္းသည့္ေခတ္မွသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတဝန္းသို႔ သမၺဳေဒၶဂါထာေတာ္ျမတ္ႀကီး ပ်ံ႔ႏွံ႔ခဲ့ပါသည္။
ဤသို႔ သမၺဳေဒၶဂါထာေတာ္ျမတ္ႀကီး ပ်ံ႔ႏွံ႔သြားျခင္းမွာ သမၺဳေဒၶဂါထာေတာ္ျမတ္သည္ ရိုးရိုးကုသိုလ္ရေအာင္ ဘုရားရွိခိုးအျဖစ္သာမက ယခုမ်က္ေမွာက္ဘဝ၌ ေတြ႔ႀကံဳရင္ဆိုင္ရမည့္ ေဘးဆိုးအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ အႏၲရာယ္ဆိုး အဖံုဖံုတို႔မွ လက္ေတြ႔ မ်က္ေတြ႔ ပြဲေတြ႔ အႏၲရာယ္ကင္းၾကသည္ကို ေတြ႔ႀကံဳခံစားၾကရသျဖင့္ နာမည္ႀကီးျပီး ပူေဇာ္ကန္ေတာ့ၾကျခင္း၊ ရြတ္ဖတ္သရဇၩာယ္ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

သမၺဳေဒၶဂါထာေတာ္ျမတ္ႀကီးသည္ ဗုဒၶဘာသာဝင္တို႔ အေလးအျမတ္ထားသည့္ သရဏဂံုျမတ္သံုးပါးကို အျမဲမျပတ္ ႏွလံုးသြင္းျခင္း၊ ရြတ္ဖတ္ပူေဇာ္ျခင္းကဲ့သို႔ပင္ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ားကို ရရွိႏိုင္သည္။
အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ သမၺဳေဒၶဂါထာေတာ္ျမတ္ႀကီးသည္ ျမတ္ဘုရားကို ပို၍အားထားၾကည္ညိဳ ကိုးကြယ္ဆည္းကပ္ျခင္းႏွင့္ ျမတ္တရားႏွင့္ ျမတ္သံဃာအေပါင္းကိုလည္း ယံုၾကည္အားထားကာ ၾကည္ညိဳကိုးကြယ္ဆည္းကပ္ေသာ ဂါထာေတာ္ႀကီးအျဖစ္ ေတြ႔ရွိရပါသည္။



ထို႔ေၾကာင့္ သမၺဳေဒၶဂါထာေတာ္ႀကီးကို ရြတ္ဖတ္ပူေဇာ္ျခင္းသည္ သရဏဂံုသံုးပါးကို ရြတ္ဖတ္ပူေဇာ္ျခင္းကဲ့သို႔ အသြင္သ႑ာန္ျခင္း တူညီေနပါသည္။
သို႔ေသာ္ သမၺဳေဒၶဂါထာေတာ္ျမတ္ႀကီး၏ ထူးျခားခ်က္မွာ အႏႈိင္းမဲ့ျမတ္ဗုဒၶ တဆူတည္းကို ပူေဇာ္ထားျခင္းမဟုတ္၊၊ ငါးသိန္းတေသာင္းႏွစ္ေထာင္ ႏွစ္က်ိပ္ရွစ္ဆူကုန္ေသာ ပြင့္ေလကုန္ျပီးသည့္ ျမတ္ဗုဒၶအေပါင္းကို ပူေဇာ္ထားေသာ ဂါထာ (ဝါ) ဘုရားရွိခိုးႀကီး ျဖစ္သည္။

ထို႔အျပင္ ထိုအႏႈိင္းမဲ့ဘုရားရွင္မ်ား ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့သည့္ တရားေတာ္ျမတ္အေပါင္းတို႔အား၄င္း၊ ထိုျမတ္ဘုရားသခင္တို႔၏ တပည့္သားသာဝက ရဟႏၲာ၊ သံဃာေတာ္ျမတ္အေပါင္းတို႔အား၄င္း၊ ရိုေသလွစြာ ရွိခိုးပူေဇာ္ကန္ေတာ့ေသာ ဘုရားရွိခိုးဂါထာေတာ္ႀကီး ျဖစ္ပါသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ သမၺဳေဒၶဂါထာေတာ္ႀကီးသည္ တန္ခိုးထက္ျမက္လွ၏။ အႏၲရာယ္ဆိုးအမ်ိဳးမ်ိဳးမွ ကင္းလြတ္ၾက၏။ အသတ္ခံရမည့္ေဘးဆိုး အဖံုဖံုမွ လြတ္ေျမာက္ၾက၏၊ ေရာဂါဆိုးအေထြေထြမွ ကင္းလြတ္ၾက၏။ ထို႔ေၾကာင့္ သမၺဳေဒၶဂါထာေတာ္ႀကီးသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံဝယ္ ထင္ရွားေက်ာ္ေစာ ဂုဏ္သတင္း သင္းပ်ံ႔ျပီး ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ား ႏႈတ္ဖ်ားဝယ္ သီက်ဴးပူေဇာ္ေနၾကျခင္း ျဖစ္၏။

ပဗၺာဇနိယ ကမၼဝါစာ ႏွင့္ ျပိတၱာမ်ိဳးႏြယ္ တေစၧသရဲ အေႏွာင့္အယွက္မ်ား (၆)

ကမၼဝါ ပါဠိ္၌လာေသာ အေႏွာင့္အယွက္မ်ား---

ပဗၺာဇနိယ ကမၼဝါစာ မူရင္းပါဠိတြင္ “ဣေမ အမႏုႆာ ယကၡ၊ ဂႏၶဗၺ၊ ကုမၻ႑၊ နာဂါ၊ စ႑ာ၊ ရုဒၶါ၊ ရဘသာ၊ အဒယာလုကာ၊ ဝိေဟသကာ”ဟု ေဖာ္ျပထားေပရာ ေပါ့ေပါ့တန္တန္ သေဘာထား၍မျဖစ္ေပ။ လူတို႔ကို ေျခာက္လွန္႔ ဒုကၡျဖစ္ေစတတ္ေသာ မေကာင္းဆိုးဝါးမ်ားသာျဖစ္၏။ 

ထိုပါဠိပုဒ္အား အနက္ေပးၾကည့္လွ်င္ ပို၍ အဓိပၸါယ္ေပါက္ေပမည္။ အနက္ထြက္ရွိပံုမွာ---
စ႑ာ-ၾကမ္းတမ္းကုန္ေသာ၊
ရုဒၶါ-ကုသိုလ္တရားတို႔ကို ဆို႔ပိတ္တတ္ကုန္ေသာ၊
ရဘသာ-မေကာင္းမႈအကုသိုလ္ ဒုစရိုက္တရားကို အားထုတ္တတ္ကုန္ေသာ၊
အဒယာလုကာ-သနားျခင္း ကရုဏာ အလြန္ကင္းကုန္ေသာ၊ 
ဝိေဟသကာ-သတၱဝါတို႔အား ရက္ရက္စက္စက္ မညႇာမတာ ႏွိပ္စက္တတ္ကုန္ေသာ၊
အမႏုႆာ-လူဇာတ္စစ္စစ္ မဟုတ္ကုန္ေသာ၊

ထိုမေကာင္းဆိုးဝါးေကာင္မ်ား၏ သေဘာသကန္မွာ ၾကမ္းတမ္းပါသည္။ ၾကမ္းတမ္းသည့္အျပင္ ကုသိုလ္လုပ္ရာမွာလည္း ပိတ္ဆို႔တတ္သည့္ သေဘာရွိျပီး မေကာင္းမႈဒုစရိုက္ဘက္မွာသာ သူတို႔ ေမြ႔ေပ်ာ္တတ္ပါသည္။ ထိုမေကာင္းဆိုးဝါးတို႔မွာ အဒယာလုကာ-ပုဒ္အရ သနားျခင္းကရုဏာ အလြန္အမင္း ကင္းမဲ့ၾကေပသည္။ 

ပ႒ာန္းတရား မွတ္ဖြယ္မ်ား

(ပ႒ာန္းက်မ္းႀကီး၏ ပမာဏ)
ပ႒ာန္းက်မ္းႀကီး၏ ပမာဏကို ဆ႒မူအရ ေကာက္ႏႈတ္ေဖာ္ျပရလွ်င္ ပါဠိေတာ္ အုပ္ေရ (၅)အုပ္၊ 
စာမ်က္ႏွာေပါင္း (၂၄၆၀)မ်က္ႏွာရွိသည္၊
အသံမစဲ ရြတ္ဖတ္ရန္အခ်ိန္ (၁၃၂)နာရီ ၾကာသည္။
(ေပယ်ာလ ျမႇဳပ္ကြက္မ်ားကို ေဖာ္ျပရြတ္ဆိုလွ်င္ တစ္သက္လံုး ရြတ္ဖတ္၍ မကုန္ႏိုင္ပါ။)

(ပ႒ာန္း၏ အနက္သေဘာႏွင့္ နက္နဲျခင္း)
ပ႒ာန္း၏ အနက္သေဘာ (၃)ရပ္ရွိသည္။ ထိုအနက္သေဘာမ်ားမွာ---
၁။ မ်ားစြာေသာ အေၾကာင္းတရားတို႔ကို အက်ယ္တဝင့္ ဖြင့္ဆိုေဝဖန္ရာ ျဖစ္ျခင္း။
၂။ (၂၄)ပါးေသာ ပစၥယသတၱိျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳပံု အျခင္းအရာတုိ႔ကို အက်ယ္တဝင့္ ဖြင့္ဆိုေဝဖန္ရာ ျဖစ္ျခင္း။
၃။ သဗၺညဳတဉာဏ္ေတာ္၏ မထိမပါး လူးလြန္႔ျမဴးကြန္႔ က်က္စားရာျဖစ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

(ပ႒ာန္းတရားေတာ္၏ နက္နဲျခင္း ၄-မ်ိဳးရွိရာ ထို ၄-မ်ိဳးမွာ)
၁။ ဓမၼဂမၻီရ=ေဝါဟာရ စကားလံုး၊ ပုဒ္၊ ဝါက်တို႔၏ နက္နဲျခင္း။
၂။ အတၳဂမၻီရ=အနက္အဓိပၸါယ္  သေဘာ၏ နက္နဲျခင္း။
၃။ ေဒသနာဂမၻီရ=ေဟာပံု ေဟာနည္း အစီအစဥ္ နက္နဲျခင္း။
၄။ ပဋိေဝဓဂမၻီရ=ထိုးထြင္းသိျမင္ ဉာဏ္ပညာ၏ နက္နဲျခင္းတုိ႔ ျဖစ္ပါသည္။

သမၺဳ​ေဒၶ ၅မ်ိဳးဂါထာ​ေတာ္​မ်ား

၁.​ေအာင္​သမၺဳ​ေဒၶ

က. သမၺဳ​ေဒၶ အ႒​ဝီသတိ ၊
      မမ ဂစၦတိ ပုရ​ေတာ ။
      ပဥၥ ဗုဒၶါ မဟာ​ေတ​ဇာ ၊
      မမ သီ​ေသ နိ​သီဒတိ။

ခ.   ဒိဗၺတီတံ မံ ရကၡနၱဳ ၊
      ေဟာတု ​ေမ ဇယမဂၤလံ အဂၢံ ။
      သ​ေဗၺပိ​ ​ေမ နမသာမိ၊
      အရိယာနဥၥ သေဗၺသံ၊
      သာဝကာနဥၥ သဗၺ​ေသာ ။

၂.အ​ေ႐ွ့ကြၽန္​းသ​မၺဳ​ေဒၶ

က. သမၺဳ​ေဒၶ အ႒ဝီသဥၥ ၊
      သဗၺ​ေတဇံ သဗၺဂုဏံ ။
      သဗၺသုခံ လဘတု​ ​ေမ၊
      ဆရဝီ ဆရာ ဆရီ စ ဆာယံ။

ခ.   ပဥၥဗုဒၶါ မဟာ​ေတဇံ၊
      သဗၺဳညဳတာဥာဏ ဝရံ ။
      သဗၺသတၱ႐ု သဗၺဘယံ၊
      ဝိနႆနၱဳ အ​ေသသ​ေတာ ။

၃.​ေျမာက္​ကြၽန္​းသမၺဳ​ေဒၶ
 

က. သမၺဳ​​ေဒၶ အ႒ဝီသဥၥ ၊
      ပဥၥ သတ သဟႆာနိ။
      ဒြါဒသဥၥ သဟႆ​ေက၊
      ဂဂၤါယံ ဝါလုကာ စု​ေဏၰ။

ခ.   ပရာ​ေဇတြာ မဟာဖု​ေလႅ ၊
      နမာမိ သိရသာမဟံ ။
      ​ေတသံ ဓမၼဥၥ သံဃဥၥ၊
      အာဒ​ေရန နမာမဟံ။

ဂ.   နမကၠာရာ ႏုဘာ​ေဝန၊
      ဟိတြာ သ​ေဗၺ ဥပ​ဒၵ​ေဝ။
      အ​ေနက အနၱရာယာပိ၊
      ဝိနႆနၱဳ အ​ေသသ​ေတာ ။
 
၄.အ​ေနာက္​ကြၽန္​းသမၺဳ​ေဒၶ။

က. သမၺဳ​ေဒၶ အ႒ဝီသဥၥ ၊
      ဒြါဝီသဥၥ ကၠဳ​ေမ ဗုဒၶါ ။
      ဧကတိ ံသ သ​ေဗၺ ဗုဒၶါ ၊
      ဒြတၱိ ံသ စ မဟာ ဗုဒၶါ ။
      ပဥၥဝီသာ ဗုဒၶါ နတၱိ၊
      ​ေတတၱိ ံသ ဗုဒၶဘာဝနာ။

ခ.  ဧ​ေတန ဗုဒၶဂု​ေဏန၊
     ​ေတသံ ဓမၼဥၥ သံဃဥၥ၊
     အာဒ​ေရန နာမာမဟံ။

ဂ.  နမကၠာရာ ႏုဘာ​ေဝန၊
     ဟိတြာ သ​ေဗၺ ဥပ​ဒၵ​ေဝ။
     အ​ေနက အနၱရာယာပိ၊
     ဝိနႆနၱဳ အ​ေသသ​ေတာ။

၅.​ေတာင္​ကြၽန္​းသ​မၺဳ​ေဒၶ။

က. သမၺဳ​ေဒ အ႒ဝီသဥၥ ၊
      ဒြါဒသဥၥ သဟႆ​ေက။
      ပဥၥႆတ သဟသာနိ၊
      နမာမိ သိ​ေရသာမဟံ။

ခ.   အပၸကာ ဝါလုကာ ဂဂၤါ၊
      အနနၱာ နိဗၺဳတာ ဇိနာ။
     ​ေတသံ ဓမၼဥၥ သဃံဥၥ၊
     အာဒ​ေရန နမာမဟံ။

ဂ.  နမကၠာရာ ႏုဘာ​ေဝန၊
     ဟိတြာ သ​ေဗၺ ဥပ​ဒၵ​ေဝ။
     အ​ေနက အနၱာရာယာပိ၊
     ဝိနႆနၱဳ အ​ေသသ​ေတာ ။

  ပညာအလင္​းျပ စာအုပ္​မွ ကူးယူ​ေဖာ္​ျပပါသည္​

အရွင္ဆႏၵာဓိက (ေရႊပါရမီေတာရ)၏ေထရုပၸတၱိ

အရွင္ဆႏၵာဓိက
ေရႊပါမီေတာရ အရွင္ဆႏၵာဓိက သည္ ဗုဒၶဘာသာဆိုင္ရာ ဘာသာေရးစာေပမ်ားကို ေရးသားေသာ ရဟန္းေတာ္ တစ္ပါး ျဖစ္သည္။ ေရႊပါရမီေတာရဆရာေတာ္ အရွင္ဆႏၵာဓိက ယေန႔ ဓမၼစာေပနယ္ပယ္တြင္ ပရိတ္သတ္အခိုင္အမာရရွိထားၿပီး တရားပြဲမ်ားတြင္ ပရိတ္သတ္ ႀကိတ္ႀကိတ္တိုး စည္ကားလ်က္ရွိသည္။
၁၉၆၈ ခုႏွစ္၊ ဇန္န၀ါရီလ(၉)ရက္၊ အဂ္ါေန႔တြင္ ေရနံေခ်ာင္းျမိဳ႔၊ သူေဌးကုန္းရပ္ကြက္၌ ခမည္းေတာ္ဦးစိန္၀င္း၊ မယ္ေတာ္ေဒၚသိန္းသိန္း တို႔မွ ဖြားျမင္သည္။

၁၉၈၄ ခုႏွစ္တြင္ ဆယ္တန္းစာေမးပြဲကို ေရနံေခ်ာင္းျမိဳ႔၊ အထက(၁)မွ ေျခာက္ဘာသာ (ဘာသာစံု) ဂုဏ္ထူးျဖင့္ ျမန္မာတစ္ႏိုင္ငံလံုး ဒုတိယရလ်က္ ေအာင္ျမင္သည္။
သုံးထပ္ကြမ္းလူရည္ခၽြန္အျဖစ္ ၈တန္း၊ ၉တန္း၊ ၁၀တန္းတို႔၌ သံုးႏွစ္ဆက္တိုက္ ေ႐ြးခ်ယ္ခံခဲ့ရသည္။
၁၉၈၄ ခုႏွစ္၊ ဆယ္တန္းေအာင္ျမင္ၿပီးေနာက္ သာသနာ့ေဘာင္သို႔၀င္ေရာက္ခဲ့ၿပီး အမရပူရၿမိဳ႔၊ မဟာဂႏၶာ႐ုံေက်ာင္းတိုက္တြင္ ပရိယတၱိစာေပမ်ား ေလ့လာဆည္းပူးခဲ့သည္။
၁၉၉၂ ခုႏွစ္တြင္ ပထမေက်ာ္ဘြဲ႔ ႏွင့္ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ ဓမၼာစရိယဘြဲ႔တို႔ကို ရရွိခဲ့သည္။
၁၉၉၈ ခုႏွစ္တြင္ အသက္(၃၀)ျပည့္ ပုလဲရတု ေမြးေန႔အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ တစ္ေယာက္တည္းေန တစ္စိတ္တည္းထား စာအုပ္ကို စတင္ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။
အလွဴဒါန

အလွဴေပးရာ၌ မ်ိဳးေစ့စုိက္ပံုႏွင့္ တူဟန္ (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၄၄)

"အလွဴေပးရာ၌ မ်ိဳးေစ့စုိက္ပံုႏွင့္ တူဟန္ "

 အလွဴခံမွာ လယ္ပမာ၊ လွဴရွာသူမ်ား လယ္သမား။
အမ်ားလွဴဖြယ္မ်ိဳးေစ့ႏွယ္၊ ေနာက္၀ယ္ အသီးစား။

ေပတ၀တၳဳပါဠိေတာ္၀ယ္ “အလွဴခံပုဂၢိဳလ္သည္ လယ္ယာႏွင့္ တူ၏။ အလွဴ႕ဒကာ အလွဴ႕အမတုိ႔မွာ လယ္ယာလုပ္သူႏွင့္တူ၏။ လွဴဖြယ္ ၀တၳဳမ်ားက မ်ိဳးေစ့ႏွင့္ တူ၏။ ေနာက္သံသရာ၌ ရႏုိင္မည့္ အက်ိဳးတုိ႔မွာ ထုိမ်ိဳးေစ့ေၾကာင့္ အပင္ေပါက္၍ အသီးသီးျခင္းႏွင့္ တူသည္”ဟု ဥပမာျပထား၏။ ဤဥပမာမ်ားကို ေလးေလးနက္နက္ စဥ္းစားေသာအခါ လယ္ယာလုပ္ကိုင္မူ၌

၁။ လယ္ယာက ေျမေကာင္း၊ မေကာင္း လုိက္၍ အပင္အသီး ကြာျခားသကဲ့သို႔ အလွဴခံပုဂၢိဳလ္က ေကာင္း၊ မေကာင္းလုိက္၍ အက်ိဳးေပး ကြာျခားဖြယ္ရွိ၏။

ပုညၾကိယ၀တၳဳ ၁၀-ပါး အေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၄၃)

ပုညၾကိယ၀တၳဳ ၁၀-ပါး
 
မိမိစိတ္အစဥ္ကို သန္႔ရွင္းျဖဴစင္ေစတတ္ေသာ တရားကို ပါဠိလုိ “ပုည”၊ ျမန္မာလုိ “ေကာင္းမူ=ေကာင္းေသာအမူ” ဟုေခၚ၏။ ထုိပုညစုကို ဧကန္ျပဳထုိက္ေသာေၾကာင့္ ပါဠိလုိ “ၾကိယ”၊ ျမန္မာလို ျပဳသင့္ေသာတရား” ဟုေခၚ၏။ [၀တၳဳ = ေကာင္းက်ိဳးခ်မ္းသာ၏ တည္ရာ] ဤစကားစဥ္ျဖင့္ ေကာင္းက်ိဳးခ်မ္းသာ မဂၤလာ၏တည္ရာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ စင္စစ္ ျပဳထုိက္ေသာ ေကာင္းမူမ်ားကို “ပုညၾကိယ၀တၳဳ”ဟုေခၚသည္ဟု မွတ္ပါ။ ထုိပုညၾကိယ ၀တၳဳတုိ႔သည္ ၁၀-ပါးရွိ၏။

၁။ ဒါန
၂။ သီလ
၃။ ဘာ၀နာ
၄။ အပစာယန
၅။ ေ၀ယ်ာ၀စၥ
၆။ ပတၱိဒါန
၇။ ပတၱာႏုေမာဒန
၈။ ဓမၼႆ၀န
၉။ ဓမၼေဒသနာ
၁၀။ ဒိ႒ိဇုကမၼ…တည္း။

ဝါသနာဘာဂီ ဆက္တိုင္းမီ (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၄၂)

မေကာင္းေသာ အရာဌာန၌ ၀ါသနာဟူသည္ ကိေလသာ၏ သတၱိတည္း။ ေကာင္းေသာ ဌာန၏ ၀ါသနာကား သမၼာဆႏၵပင္တည္း။ ထုိ၀ါသနာသည္ သတၱ၀ါတုိွ႔၏ သႏၱာန္၌ ဘ၀တုိင္းမွာ စြဲကပ္ေန၏။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ေရွးကံအားေလ်ာ္စြာ ရာဂစရုိက္ အားၾကီးေနပါမူ ထုိရာဂအတြက္ ေယာက္ယက္ခတ္တတ္ေသာ ၀ါသနာသည္ စိတ္အစဥ္မွာ စြဲထံုေနရကား ထိုစရုိက္ဆုိးကို ယခုဘ၀၌ တရားသျဖင့္ မႏွိမ္ခ်ိဳးပါလွ်င္ ထုိ၀ါသနာ အထံု စြဲကပ္၍ ေနာက္ဘ၀မ်ားသို႔ လုိက္ပါသြားတတ္၏။ ေဒါသ ေမာဟ ၀ိတက္မ်ားလည္း ဤနည္းပင္တည္း။
ပညာစရုိက္ရွိသူလည္း စရုိက္အားေလ်ာ္စြာ အခြင့္သာသေလာက္ ၾကိဳးစားပါလွ်င္ ထုိပညာ၏ အထံု၀ါသနာသည္ မိမိ၌ စြဲကပ္ေလရကား ေနာက္ေနာင္အခါ သံသရာတစ္ေလွ်ာက္လံုးပင္ ပညာတံုးၾကီးျဖစ္ေနတတ္သည္။ ဘုရားဆုကိုပန္လွ်င္ ပညာဓိက၊ သာ၀ကဆုကို ပန္လွ်င္ ရွင္သာရိပုတၱရာကဲ့သို႔ ပညာဘက္၌ ဧတဒဂ္ရၾကသည္မွာ ထုိ၀ါသနာဘာဂီက ဆက္တုိင္းမီေနေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေပသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ယခုဘ၀၌ပင္ မေကာင္းေသာ ဒုစရုိက္မ်ား မေပ်ာက္၍ စရိုက္ေကာင္း တစ္ခု အထေျမာက္ေအာင္ ထူေထာင္ၾကဖို႔ အေရးကား စဥ္းစားတုိင္း ၾကီးေလးၾကသည္။

စ႐ိုက္အေၾကာင္း (ကုိယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၄၁)

တင္ျပခဲ့ျပီးေသာ အေၾကာင္းမ်ားအရ စိတ္ေစတသိက္တုိ႔ ျဖစ္ပံုကို နားလည္ေလာက္ျပီ။ စိတ္ေကာင္း စိတ္ဆုိး အမ်ိဳးမ်ိဳး ျဖစ္မူမ်ား၌ ယခု တစ္ဘ၀ႏွင့္သာ သက္ဆုိင္သည္ မဟုတ္ေသး။ ေရွးေရွးဘ၀က အထံု၀ါသနာႏွင့္လည္း ဆုိင္ေသး၏။ ေရွးေရွးဘ၀က အထံုေကာင္း ပါလာသူသည္ ယခုဘ၀၌ စိတ္ေကာင္းရွိတတ္၏။ ေရွးေရွးဘ၀က အထံု၀ါသနာဆုိး ပါလာသူသည္ ယခုဘ၀၌ စိတ္ေကာင္းရွိေအာင္ ျပဳျပင္ဖုိ႔ ခဲယဥ္းလွ၏။
ပညာရွိသူေတာ္ေကာင္း္ႏွင့္ ေပါင္းမိ၍ “စိတ္ကို ျပင္ပါသည္”ဟု ဆုိေသာ္လည္း ပညာရွိ သူေတာ္ေကာင္းႏွင့္ ေ၀းေနရေသာအခါ “မီးေ၀းေသာခ်ိပ္”ပမာ စိတ္ၾကမ္း စိတ္ယုတ္မာေတြသာ ျပန္၍ ျဖစ္တတ္၏။ ေခြးျမီးေကာက္ကို ေျဖာင့္လာေအာင္ ျပဳျပင္သူသည္ ၁၂-ႏွစ္လံုးလံုး ဆီျဖင့္ ႏွဴးကာ က်ည္ေတာက္ကို စြပ္ထားေသာ္လည္း က်ည္ေတာက္ကို ခြ်တ္လုိက္သည္ႏွင့္ တစ္ျပိဳင္နက္ေကာက္ျမဲ ေကာက္သကဲ့သို႔ ျဖစ္ေလသည္။

ဆႏၵအေၾကာင္း (ကုိယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၄၀)

အာရုံတစ္ခုခုကို ျပဳလုိျခင္း(ရယူလုိျခင္း) သေဘာသည္ ဆႏၵတည္း။ “ျပဳလုိျခင္း ရယူလိုျခင္း” ဟူရာ၌ ေလာဘကဲ့သို႔ စြဲလမ္းတတ္ျခင္း၊ ကပ္ျငိျခင္းမဟုတ္၊ ျပဳလုိရုံမွ် ရလုိရုံမွ်သာ ျဖစ္သည္။

ထုိ႔ေၾကာင့္ “သက္သက္အာရုံ၊ ျပဳလုိရုံမွ်၊ ဆႏၵသေဘာ”ဟု ဆုိခဲ့သည္။ ဤဆႏၵသေဘာလည္း သတၱ၀ါတုိ႔၌ အလြန္ထင္ရွွား၏။ ကေလးငယ္သည္ ဖခင္လက္မွ မိခင္လက္သို႔ လုိက္ခ်င္၍ လက္လွမ္း၏။ ဤလုိက္ခ်င္မူသည္ ဆႏၵတည္း။ ဟိုသြားခ်င္ သည္လာခ်င္၊ တစ္စံုတစ္ေယာက္ကို ေတြ႕ခ်င္ျမင္ခ်င္၊ ၾကားခ်င္၊ နာခ်င္၊ နမ္းခ်င္၊ စားခ်င္၊ ကိုင္ခ်င္၊ ထိခ်င္၊ တတ္သိနားလည္ခ်င္မူ အစုစုသည္ ဆႏၵခ်ည္းတည္း။

နိဗၺာန္လိုခ်င္၊ အဂၢသာ၀က မဟာသာ၀က ျဖစ္ခ်င္၊ ဘုရားျဖစ္ခ်င္၊ ရွင္ဘုရင္ျဖစ္ခ်င္၊ နတ္ျဖစ္ခ်င္၊ ျဗဟၼာျဖစ္ခ်င္၊ ရေသ့ရဟန္းျပဳခ်င္၊ လွဴဒါန္းခ်င္၊ ဥပုသ္ေစာင့္၍ ေနခ်င္၊ ကုသိုလ္ရခ်င္စသည္တုိ႔လည္း ဆႏၵပင္တည္း။ ေတာ္ရုံတန္ရုံ လုိခ်င္မူ၌ ဆႏၵအားေသး၏။ မရမကလိုခ်င္၊ မျဖစ္မေန ျဖစ္ခ်င္မူမ်ား၌ကား ဆႏၵအားၾကီး၏။ ဤဆႏၵကို အရင္းခံ၍ ၀ီရိယသန္သန္ျဖင့္ ပါရမီ = ျဖည့္ေတာ္မူခဲ့ေသာေၾကာင့္ ေနာက္ဆံုး၌ ဆႏၵေတာ္အတုိင္း ဘုရားျဖစ္ေတာ္မူရသည္။

ပီတိအေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၃၉ )

အာရုံတစ္ခုခုကို ႏွစ္သက္အားရ သေဘာက်ျခင္းသည္ ပီတိတည္း။ ထုိ႔ေၾကာင့္ “အားရႏွစ္သက္၊ ပီတိဆက္၍”ဟု ဆုိခဲ့သည္။ ဤပီတိသည္ သုခေ၀ဒနာကဲ့သို႔ ခံစားျခင္းမဟုတ္။ ႏွစ္သက္အားရျခင္း၊ သေဘာက်ျခင္းမဟုတ္။ ေရငတ္သူသည္ ေရရွိေၾကာင္းကို ၾကားရ၊ ေရကို ျမင္ရေသာအခါ ႏွစ္သက္၏။ ပီတိျဖစ္၏။ ေရကိုေသာက္ရေသာအခါ သုခေ၀ဒနာျဖစ္သည္။

မိမိခ်စ္သူကို ျမင္ရသည္ျဖစ္ေစ၊ စကားအတူ ေျပာေနရသည္ျဖစ္ေစ၊ သီခ်င္းသံကို ၾကားရသည္ျဖစ္ေစ၊ တရားသံကို ၾကားရသည္ျဖစ္ေစ ၾကက္သီးထလာေအာင္ ႏွစ္သက္ျခင္းျဖစ္၏။ ထုိႏွစ္သက္မူသည္ ပီတိပင္တည္း။ ေရွးတုန္းက အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ေတာင္ေပၚက ဘုရားပြဲေတာ္အခ်ိန္မွာ ကိုယ္ေလးလက္၀န္ ရွိေနေသာေၾကာင့္ ဘုရားပြဲသို႔ မလုိက္ရသျဖင့္ မိမိအိမ္မွေန၍ ေတာင္ေပၚဘုရားကို ဖူးေျမာ္ရင္း ဖူးေျမာ္ရင္း အလြန္အမင္း ႏွစ္သက္ရကာား ထုိပီတိ အဟုန္္ေၾကာင့္ တစ္ကိုယ္လံုး ေျမာက္ျပီးလွ်င္ ဘုရားရင္ျပင္ေတာ္သို႔ ေရာက္မွန္းမသိ ေရာက္သြားဖူးသတဲ့။

ဝီရိယအေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၃၈)

အားထုတ္ျခင္းသေဘာကို “၀ီရိယ”ဟု အမ်ားနားလည္ၾကျပီ။ ထုိအားထုတ္ျခင္းသေဘာကို စဥ္းစားလွ်င္ ဆုိင္ရာ ကိစၥကို ျပဳလုပ္ေဆာင္ရြက္ဖို႔ရာ မေၾကာက္မရြံ႕ ရဲ၀ံ့ျခင္း သေဘာတည္း။ ထုိ႔ေၾကာင့္ “ရဲစြမ္းေရာက္က၊ ၀ီရိယ”ဟု ဆုိခဲ့ေပသည္။ 

ထုိစကားမွန္၏။ ၀ီရိယ လံု႔လကင္းမဲ့သူကို “အပ်င္းထူသူ”ဟု ေခၚၾကသည္။ ထုိငပ်င္းကား အလုပ္တစ္ခုရွိလွ်င္ “ေစာပါေသးတယ္၊ မုိးခ်ဳပ္လွျပီ၊ ခ်မ္းလွေသးတယ္၊ ေနပူလြန္းပါေသးတယ္။ ယေန႔ထမင္းစားလို႔ မေကာင္းဘူး၊ ယေန႔ ထမင္းအမ်ားၾကီးစားမိလုိ႔ နည္းနည္း ေနမေကာင္းဘူး။ ေနေကာင္းျပီးစမုိ႔ ခရီးသြားစရာ ရွိေသးလို႔၊ ခုမွ ခရီးျပန္ေရာက္စမုိ႔” စသည္ျဖင့္ ဆင္ေျခေပးလ်က္ အလုပ္လုပ္ရမည့္ အေရးကို ေတြး၍ ေၾကာက္ေနတတ္၏။ ထုိသို႔ ပ်င္းေနေသာစိတ္သည္ ကုသိုလ္စိတ္မဟုတ္။ ထိန မိဒၶ လြန္ကဲေသာ အကုသိုလ္ စိတ္ပင္ျဖစ္သည္။

ဝိတက္၊ ဝိစာရ၊ အဓိေမာကၡ အေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၃၇)

ဝိတက္အေၾကာင္း

ၾကံစည္ျခင္းသေဘာသည္ ၀ိတက္တည္း။ ထုိ႔ေၾကာင့္ “ထုိထိုၾကံစည္၊ ၀ိတက္မည္ရွင့္”ဟု ဆုိခဲ့သည္။ ဤၾကံစည္ျခင္းကို “စိတ္ကူးျခင္း=စဥ္းစားျခင္း”ဟုလည္း ေခၚၾကသည္။ 

ဤ၀ိတက္သည္ ကာမ၀ိတက္၊ ဗ်ာပါဒ၀ိတက္၊ ၀ိဟိ ံသာ၀ိတက္ဟု မေကာင္း၀ိတက္ ၃-မ်ိဳး၊ ေနကၡမၼ၀ိတက္၊ အဗ်ာပါဒ၀ိတက္၊ အ၀ိဟိ ံသာ၀ိတက္ ဟု အေကာင္း ၀ိတက္ ၃-မ်ိဳးအားျဖင့္ ၆-မ်ိဳးျပား၏။

ကာမႏွင့္ ေနကၡမၼ၀ိတက္

ရူပါရုံ သဒၵါရုံ စေသာ ကာမဂုဏ္အေၾကာင္းအရာ ကာမဂုဏ္အမူကိစၥတုိ႔ကို ၾကံစည္ စိတ္ကူးျခင္း။ ပစၥည္းဥစၥာ ရွာေဖြမူကို ၾကံစည္စိတ္ကူးျခင္း စေသာ ေလာဘႏွင့္ မကင္းေသာ ၾကံစည္စိတ္ကူးျခင္း “ကာမ၀ိတက္”ဟု ေခၚသည္။

ဧကဂၢတာ၊ ဇီဝိတိေႄႏၵ၊ မနသိကာရ အေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၃၆)

ဧကဂၢတာအေၾကာင္း

တည္ျငိမ္ျခင္း ျငိမ္သက္ျခင္း သေဘာသည္ ဧကဂၢတာတည္း။ ထုိ႔ေၾကာင့္ “ဧကဂၢတာ၊ တည္ျငိမ္စြာသား”ဟု ဆုိခဲ့သည္။ ဤ ဧကဂၢတာကို “သမာဓိ” ဟုလည္း ေခၚၾကသည္။ 

ဧကဂၢတာေခၚေသာ သမာဓိ၏ အစြမ္းေၾကာင့္ စိတ္သည္ အာရုံကို ယူေသာအခါ အာရုံတစ္ခု၌ အေတာ္ၾကာေအာင္ ထပ္ကာထပ္ကာ ယူႏုိင္၏။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဤသမာဓိကို ေလျငိမ္ရာ၌ ထြန္းထားေသာ မီးေတာက္၏ ျငိမ္သက္ေနပံုကဲ့သို႕ အာရုံတစ္ခု၌ တည္တံ့ေသာ (တည္ၾကည္ေသာ) ျငိမ္သက္ေသာ တရားဟု ဆိုရေပသည္။

ေစတနာ အေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၃၅)

"ေစတနာ အေၾကာင္း"

မိမိႏွင့္အတူျဖစ္ၾကေသာ စိတ္ေစတသိက္မ်ားကို ေစ့ေဆာ္ျခင္းသည္ ေစတနာတည္း။ ထုိ႔ေၾကာင့္ “ေစတနာတြက္၊ ေစ့ေဆာ္ခ်က္ႏွင့္”ဟု ဆုိခဲ့သည္။

ထင္ရွားေစဦးအံ့ - အာရုံတစ္ခုကို စိတ္က ယူရာ၌ ဖႆက ထုိအာရုံကို ထိ၏။ ေ၀ဒနာက ခံစား၏။ သညာက မွတ္၏။ ဤသို႔ စသည္ျဖင့္ ေနာက္၌ျပမည့္ ဧကဂၢတာ၊ ဇီ၀ိတိေျႏၵ၊ မနသိကာရတုိ႔လည္း ဆုိင္ရာ တာ၀န္ကို ရြက္ေဆာင္လ်က္ စိတ္ႏွင့္ တစ္ျပိဳင္နက္ျဖစ္ၾကသည္။ ေလာဘ၊ ေဒါသ စေသာ မေကာင္းတရား၊ သဒၶါ၊ သတိစေသာ ေကာင္းေသာ တရားမ်ားလည္း စိတ္ကအာရုံယူရာတြင္ ပါ၀င္ၾကသည္။

ထုိသို႔ ဆုိင္ရာယွဥ္ဖက္ ေစတသိက္မ်ားႏွင့္အတူ စိ္တ္ အာရုံကိုယူရာ၌ မည္သည့္ ေစတသိက္မွ် ေနာက္ခ်န္၍ မေနရစ္ရ၊ မည္သည့္ ေစတသိက္မွ်လည္း မိမိ တာ၀န္ကို မလစ္လပ္ေစရ။ အားလံုးေစတသိက္မွ်လည္း မိမိ တာ၀န္ကို မလစ္လပ္ေစရ။

သညာ အေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၃၄)

မွတ္သားျခင္း သေဘာသည္ သညာတည္း။ ထုိ႔ေၾကာင့္ “မွတ္ - သညာတည္း” ဟု ဆုိခဲ့သည္။ ဤမွတ္သားပံုသည္ အသိဉာဏ္နည္းပါးသူ၊ ဗဟုသုတနည္းပါးသူမ်ား၌သာ ထင္ရွား၏။ ငယ္ရြယ္ေသာ ကေလးကို ေဆြမ်ိဳးမ်ားက “ေဟာဒီလူက အေဖ၊ ေဟာဒီလူက အေမ”ဟု ျပၾက၏။ ကေလးက ထုိသူမ်ားကို “အေဖ၊ အေမ”ဟု မွတ္လုိက္၏။ ေလယာဥ္ပ်ံကို ပထမ စ၍ ျမင္ရာ၌ “အေတာင္က ဘယ္နည္း၊ အျမီးက ဘယ္လို၊ အထည္ကိုယ္က ဘယ္ပံု”ဟု မွတ္လုိက္၏။ မေရာက္ဖူးေသာ အရပ္သုိ႔ ေရာက္ေသာအခါ၌လည္း အထူးအဆန္း ဟူသမွ်ကို မွတ္၏။ ဤသို႔ သညာ၏ မွတ္သားမူေတြမ်ားစြာ ရွိေပသည္။

ေဝဒနာ အေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၃၃)

အာရုံအရသာကို ခံစားရျခင္းသေဘာသည္ ေ၀ဒနာတည္း။ ထုိ႔ေၾကာင့္ “ခံစား - ေ၀ဒနာ”ဟု ဆုိခဲ့သည္။ ရူပါရုံ စေသာ အာရုံ ၆-မ်ိဳးကို စိတ္အေၾကာင္း၌ ျပခဲ့ျပီ။ ထုိအာရုံ ၆-ပါးကိုပင္ ဣ႒ာရုံ၊ အနိ႒ာရုံ၊ ဣ႒ာမဇၥ်တၱာရုံဟု ၃-မ်ိဳးခြဲရာ၏။ ထုိတြင္ လူအမ်ားတုိ႔လိုလားေတာင့္တအပ္ ရွာမွီးအပ္ေသာ အာရုံမ်ိဳးသည္ ဣ႒ာရုံမည္၏။ (ဣ႒ာ = လုိလားႏွစ္သက္အပ္ေသာ + အာရုံ) လွေသာ အဆင္း၊ ေကာင္းေသာ အသံ၊ အနံ႔၊ အရသာ အေတြ႕မ်ားႏွင့္ ေကာင္းေသာ နာမည္၊ ေကာင္းေသာ အေဆာက္အအံု စသည္မ်ားတည္း။

လူအမ်ားတို႔ မလိုလားအပ္ မေတာင့္တအပ္ မရွာေဖြအပ္ေသာ အာရုံသည္ အနိ႒ာရုံမည္၏။ (အနိ႒ာ = အလိုမရွိအပ္ေသာ + အာရုံ) မလွေသာအဆင္း၊ မေကာင္းေသာ အသံ၊ အနံ႔၊ အရသာ၊ အေတြ႕၊ နာမည္၊ အိမ္အိုအိမ္ပ်က္ စေသာ အေဆာက္အအံုမ်ားတည္း။ 

ဖႆ အေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၃၂)

"စိတ္ေကာင္း စိတ္ဆိုး ၂ မ်ိဳးလံုး၌ ပါ၀င္ေသာ ေစတသိက္မ်ား"

၁။ ဖႆ         ၂။ ေ၀ဒနာ
၃။ သညာ        ၄။ ေစတနာ
၅။ ဧကဂၢတာ     ၆။ ဇီ၀ိတိေျႏၵ
၇။ မနသိကာရ   ၈။ ၀ိတက္  
၉။ ၀ိစာရ        ၁၀။ အဓိေမာကၡ
၁၁။ ၀ီရိယ       ၁၂။ ပီတိ
၁၃။ ဆႏၵ

ေဆာင္။ ။ေတြ႕ထိ - တရား၊ ဖႆ ထားေလာ့၊ ခံစား - ေ၀ဒနာ၊ မွတ္ - သညာ၊ ေစတနာတြက္၊ ေစ့ေဆာ္ခ်က္ႏွင့္၊ ဧကဂၢတာ၊ တည္ျငိမ္စြာသား၊ မကြာနာမ္သက္၊ ဇီ၀ိန္ဆက္၍၊ မပ်က္မျပဳန္း၊ ႏွလံုးသြင္းကို၊ မနသိ ဆုိ၏၊ ထုိထုိၾကံစည္၊ ၀ိတက္မည္ရွင့္၊ အလီလီသံုးသပ္၊ ၀ိစာရ မွတ္ေလာ့၊ ဆံုးျဖတ္ဓိေမာက္၊ ရဲစြမ္းေရာက္က၊ ၀ီရီယဟု၊ အားရႏွစ္သက္၊ ပီတိဆက္၍၊ သက္သက္အာရုံ၊ ျပဳလိုရုံမွ်၊ ဆႏၵသေဘာ၊ ေကာင္း - ဆုိးေရာသည္၊ မွတ္ေလာ့တစ္ဆယ့္သံုးပါးတည္။

၀ိရတိ သံုးပါး အေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၃၁)

"သမၼာ၀စာ၊ သမၼာကမၼႏ ၱ၊ သမၼာအာဇီ၀"

ဤ၀ိရတိ ေစတသိက္ ၃-ပါးကို ေလ့လာရာ၌ ေရွးဦးစြာ ဒုစရုိက္ ၁၀-ပါးကို နားလည္ျပီး ျဖစ္ရမည္။ (ဤက်မ္း၌ကား ဒုစရုိက္ကို မေျပေတာ့။) ထုိဒုစရုိက္မ်ားကို အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းႏွင့္ ဆုိင္, မဆုိင္ ၂-မ်ိဳးခြဲရာ၏။

ထုိတြင္ သူ႔အသက္ကို သတ္ရာ၌ ေသသူ၏ ဥစၥာကို လုိခ်င္၍ျဖစ္ေစ၊ သူတစ္ပါးက ေငြျဖင့္ ခုိင္း၍ျဖစ္ေစ၊ မုဆုိးတံငါအလုပ္ျဖင့္ အသက္ေမြးေန၍ျဖစ္ေစ သတ္ျဖတ္ျခင္းသည္ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းႏွင့္ သက္ဆုိင္ေသာ ကာယဒုစရုိက္တည္း။

တစ္္စံုတစ္ခု ပစၥည္းကို မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ သက္သက္မုန္း၍ သတ္ျခင္းသည္ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းႏွင့္ မဆုိင္ေသာ ကာယဒုစရုိက္တည္း။ အျခားဒုစရုိက္တုိ႔၌လည္း ရထုိက္သလုိ ခြဲျခားရာ၏။

ေမတၱာအေၾကာင္း (ကိုယ္က်င့္အဘိဓမၼာ - ၂၈)

(( ေမတၱာအခါေတာ္ေန႔ နီးလာၿပီ ျဖစ္လို႔ ေမတၱာအေၾကာင္းအရာေလးကို ျပန္လည္ update လုပ္ တင္ျပေပးလိုက္ပါတယ္))
 

“ေမတၱာ”ဟူေသာ အမည္နာမျဖင့္ ေစတသိက္ သီးျခားမရွိေခ်။ ေရွ႕၌ ျပခဲ့ေသာ အေဒါသ-ေစတသိက္ကိုပင္ သတၱ၀ါမ်ား၏ စီးပြားခ်မ္းသာ လုိလားခ်စ္ခင္ရာ၌ “ေမတၱာ”ဟု ေခၚေ၀ၚရေပသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ “မွတ္ယူခ်စ္ျငား-ေမတၱာပြား၍”ဟု ဆုိခဲ့သည္။ သို႔ျဖစ္၍ တစ္ေယာက္ေယာက္ အေပၚ၀ယ္ သူ၏ အက်ိဳးစီးပြားကို လိုလားေသာ (ၾကီးပြားေအာင္ ေစာင့္ေရွာက္ကူညီလိုေသာ) ခ်စ္ခင္မူကို ေမတၱာဟု မွတ္ပါ။

(ေမတၱာအတု)

ေဆြခ်စ္ မ်ိဳးခ်စ္ သမီးခင္ပြန္းခ်စ္စေသာ အခ်စ္မ်ားလည္း တစ္ေယာက္အက်ိဳး တစ္ေယာက္က လုိလားၾက၊ ကူညီေစာင့္ေရွာက္လို ေထာက္ပံ့လုိၾက၏။ ထုိကဲ့သို႔ ခ်စ္ေနသူအေပၚ၌ “ေမတၱာရွိသည္”ဟုလည္း ေျပာဆုိၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ထုိအခ်စ္မ်ိဳးမွာ ေမတၱာအစစ္ မဟုတ္၊ ေလာဘခန္း၌ ျပခဲ့ေသာ “ေဂဟႆိတ ေပမ = အိမ္၌မွီေသာအခ်စ္”တည္း။