အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၁၅) {သတိထားရမယ့္ အခ်က္တစ္ခု၊ အပိုင္း(ဃ)}

သတိထားရမယ့္ အခ်က္တစ္ခု အပိုင္း(ဃ)

                   ေဇာကိစၥကို ေဆာင္ရြက္တဲ့ စိတ္ေပါင္းက ၅၅-ခု ရွိတယ္၊ ကုသိုလ္ေတြမွန္သမွ် ေဇာကိစၥ ေဆာင္ရြက္တယ္၊ အကုသိုလ္ေတြ မွန္သမွ်မွာ ေဇာကိစၥ ေဆာင္ရြက္တယ္၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ရဟႏၲာသႏၲာန္မွာ ျဖစ္ေပၚတဲ့ ႀကိယာ လို႔ေခၚတဲ့ ကုသိုလ္တျဖစ္လဲ ႀကိယာစိတ္ေတြက ေဇာကိစၥ ေဆာင္ရြက္ၾကတယ္။ ဖိုလ္စိတ္ ေတြကလည္း ေဇာကိစၥကို ေဆာင္ရြက္ၾကတယ္။ က်န္တဲ့ ဝိပါတ္စိတ္တို႔ဆိုတာ ေဇာကိစၥကို မေဆာင္ရြက္ႏိုင္ၾကဘူး။ ႀကိယာစိတ္ေတြထဲ ကလည္း ခုနက အာ႐ံုဘက္ကို ဦးလွည့္ေပးတဲ့စိတ္, အာ႐ံုကို ဆင္ျခင္ေပးတဲ့ အာဝဇၨန္းစိတ္ေတြကလည္း ေဇာကိစၥကို မေဆာင္ရြက္ႏိုင္ၾကဘူး။

                   ဒါျဖင့္ ေဇာဆိုတာ ဘာကို ေျပာတာတုန္း? ဋီကာေက်ာ္က်မ္းက ဘယ္လုိအဓိပၸါယ္ ရွင္းျပတုန္းဆိုရင္ ေဇာကိစၥ ဆိုတာ အာ႐ံုေပၚမွာ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ အာ႐ံုကို တစ္ႀကိမ္ျဖစ္ေစ အႀကိမ္မ်ားစြာ ျဖစ္ေစ၊ အရွိန္အဟုန္နဲ႔ လ်င္ျမန္တဲ့ အေနအထားအားျဖင့္ ျဖစ္တဲ့သေဘာကို ေဇာကိစၥလို႔ ဒီလိုေရးတယ္။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၁၄) {သတိထားရမယ့္ အခ်က္တစ္ခု၊ အပိုင္း(ဂ)}

သတိထားရမည့္အခ်က္တစ္ခု အပိုင္း(ဂ)

ေကာင္းၿပီ၊ စိတ္ဟာ အာ႐ံုေတြနဲ႔ ျဖစ္ေပမယ့္ စိတ္တိုင္း စိတ္တိုင္းဟာ အာ႐ံုအားလံုးကို ရယူႏိုင္စြမ္းမရွိပါဘူး၊ သူလက္လွမ္းမွီသေလာက္ပဲ သူ ယူလို႔ရတယ္၊ လူေတြရဲ႕ ပကတိ မ်က္စိလိုပဲ၊ မ်က္စိရွိေပမယ္လို႔ မ်က္စိရွိတိုင္း အကုန္လံုး ျမင္ႏိုင္စြမ္းရွိတာ မဟုတ္ဘူး၊ တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦးလည္း ျမင္ႏိုင္စြမ္းခ်င္း မတူဘူးေပါ့၊ သူ႔အတိုင္းအတာ နယ္ပင္အတြင္းမွာသာ မ်က္စိက အျမင္အာ႐ံုတစ္ခုကို ယူႏိုင္တယ္၊ နားကလည္း သူ႔အတိုင္းအတာ နယ္ပယ္တစ္ခု အတြင္းမွာသာ ဖမ္းယူႏိုင္စြမ္းရွိတယ္၊ ႏွာေခါင္းကလည္း အတိုင္းအတာ အတြင္းမွာရွိတဲ့ အနံ႔ကိုသာ ဖမ္းယူႏိုင္စြမ္းရွိတယ္၊ အဲဒီေတာ့ လူေတြ လက္လွမ္းမီွတဲ့ အာ႐ံုေတြ ဆိုတာလည္း ရွိတယ္၊ စိတ္ေတြမွာလည္း လက္လွမ္းမမီွတဲ့ အာ႐ံုမျပဳႏိုင္တဲ့ အာ႐ံုေတြ ရွိေနတယ္။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၁၃) {သတိထားရမယ့္ အခ်က္တစ္ခု၊ အပိုင္း(ခ)}

သတိထားရမည့္အခ်က္တစ္ခု အပိုင္း(ခ)

                   ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် လူေတြဟာ ဒီအာ႐ံုေတြေနာက္ လိုက္ေနၾကတာ၊ လူေတြရဲ႕စိတ္ဟာ ဘယ္အာ႐ံုနဲ႔ ေပ်ာ္ေနတုန္းဆိုေတာ့ အျမင္အာ႐ံုနဲ႔ ေပ်ာ္တယ္၊ အသံအာ႐ံုေတြနဲ႔ ေပ်ာ္တယ္၊ အသံဆိုတာ အမ်ိဳးစံုလုပ္ၿပီး ေပ်ာ္တယ္ေလ။ ႐ိုး႐ိုးတန္းတန္း အသံမွာ မေပ်ာ္ရတဲ့အခါက်ေတာ့ Hip Hop ဆိုတဲ့ အသံနဲ႔ ေပ်ာ္တယ္၊ လူ႔စိတ္ဟာ ေတာ္ေတာ္ဆန္းတယ္၊ “ဂ်ိမ္းဂ်ိမ္း” ဆိုတာမွ နားေထာင္ခ်င္တယ္၊ အဲဒီလို လူရဲ႕စိတ္ဟာ မ်က္စိနဲ႔ျမင္ရတဲ့ အာ႐ံုနဲ႔ ေပ်ာ္တယ္၊ အမ်ိဳးမ်ိဳးၾကည့္တယ္၊ အမ်ိဳးမ်ိဳး ဖန္တီးယူတယ္၊ ၾကည့္ေလ - ဒီဇိုင္းေတြ ထုတ္လုပ္လုိ႔ကို မေလာက္ဘူး၊ ဘာျဖစ္လုိ႔ဆုန္းဆိုေတာ့ ဒီအဆင္ကေလးက လွတယ္၊ ဒီအကြက္ကေလးက လွတယ္၊

 ဒီ ဒီဇိုင္းကေလးက လွတယ္နဲ႔ ဆုိၿပီးေတာ့ ဒီဇိုင္းလွတာကို လုိက္ရွာၿပီးေတာ့ မ်က္စိက ႀကိုက္တျ့အေရာင္လုက္ရွာေနာ၊ အေရာင္ဆို အမ်ိဳးမ်ိဳးစပ္ၿပီးေတာ့၊ ဒီအေရာင္က အနီရဲႀကီး, မႀကိဳက္ဘူး၊ အနီေလးနဲ႔ ဘာေလးနဲ႔ စပ္ထားမွ၊ စပ္တဲ့ အေရာင္ေတြ လုိက္ရွာ၊ ဆံုးကို မဆံုးႏိုင္ဘူး၊ ဒီအာ႐ံုေတြေပၚမွာ လုိက္စားေနပံုကိုၾကည့္၊ အသံဆိုရင္လည္း အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ႐ိုး႐ိုးအသံဆိုရင္ နားမေထာင္ခ်င္ဘူး၊ ခုန “ေဂ်ာင္းေဂ်ာင္းဂိ်မ္းဂ်ိမ္း” အသံဆိုရင္ တစ္ကိုယ္လံုးေတာင္ လႈပ္လာလိမ့္ဦးမယ္၊ ေခါင္းကေလးေတြၿငိမ့္၊ ေခါင္းၿငိမ့္႐ံုတင္ မကဘူး၊ တစ္ကိုယ္လံုးေတာင္ ရမ္းထြက္လာတယ္။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၁၂) {သတိထားရမယ့္ အခ်က္တစ္ခု၊ အပိုင္း(က)}

သတိထားရမယ့္ အခ်က္တစ္ခု (က)

                   စာမ်ိဳးစံုဖတ္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ဟာ တစ္ခါတစ္ရံက်ေတာ့ အႏၲရာယ္ရွိတယ္၊ အႏၲရာယ္ဆိုတာ အေတြးမ်ိဳးစံုနဲ႔ ေရးထားတဲ့ စာေတြေပါ့။ ဘာသာတရားကို ေလ့လာတယ္ ဆိုတဲ့ေနရာမွာ မွန္ကန္တဲ့ တင္ျပခ်က္ေတြကို ေလ့လာရင္ အေၾကာင္းမဟုတ္ဘူး။ မမွန္မကန္ ေဟာေျပာခ်က္ေတြကို ေလ့လာမိလို႔ မိမိက စာလည္း မစံုေသးဘူး, အေတြးအေခၚ ရင့္သန္မႈလည္း မရွိေသဘူးဆိုရင္ လြဲမွားသြားႏိုင္ေသးတယ္။ 

ဒါလည္း သတိထားရမယ့္ အခ်က္တစ္ခုပဲ၊ စာမစံုေသးရင္ အရွိကို မွတ္ထားဖို႔လိုေသးတယ္၊ တကယ့္မူရင္းက်မ္းက  ဘယ္လိုဆိုတယ္ဆိုတာ မွတ္သားထားရမယ္။ သေဘာမက်ေသးရင္ သေဘာက်ေအာင္ ႀကံစည္ရမယ္၊ ဒီလိုမွ မဟုတ္ရင္ မွန္ကန္တဲ့ လမ္းေၾကာင္းက လြဲထြက္သြားႏိုင္တယ္။ အဲဒီေတာ့ ႐ူပဆိုတဲ့ “စကၡဳဝိေညယ်ာ” မ်က္စိျဖင့္ ျမင္ၿပီးေတာ့ သိရတဲ့႐ုပ္ ဆိုတာကို ရွိတယ္ေပါ့။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၁၁) {(အခန္း - ၃) စိတ္၏ အာ႐ံုမ်ားႏွင့္ ေဆာင္ရြက္မႈကိစၥမ်ား}

(အခန္း - ၃)

စိတ္၏ အာ႐ံုမ်ားႏွင့္ ေဆာင္ရြက္မႈကိစၥမ်ား

                   ဘုန္းႀကီးတို႔ စိတ္ျဖစ္ပံုကို ေလ့လာခဲ့ၾကၿပီ၊ စိတ္ဆိုတာ အျဖစ္တရား၊ အာ႐ံုနဲ႔ ဝတၳဳတို႔ ေပါင္းဆံုမႈေၾကာင့္  စိတ္ေတြျဖစ္ေပၚလာတယ္၊ အဲဒီလို ျဖစ္ေပၚလာၿပီးေနာက္ စိတ္ေတြဟာ ဘာနဲ႔ စခန္းသြားေနသလဲဆိုရင္ အာ႐ံုနဲ႔ စခန္းသြားေနတယ္။ ဒီလို အာ႐ံုနဲ႔ စခန္းသြားတဲ့ေနရာမွာ စိတ္တစ္မ်ိဳးစီ တစ္မ်ိဳးစီမွာ ေဆာင္ရြက္တဲ့ ကိစၥေတြလည္း ကြဲျပားျခားနားမႈေတြ ရွိတယ္။ အဲဒီအေၾကာင္းကို ဒီကေန႔ ေလ့လာရမယ္ “စိတ္ရဲ႕အာ႐ံုမ်ားႏွင့္ ေဆာင္ရြက္မႈကိစၥမ်ား” တဲ့။

                   စိတ္လို႔ ဆိုလိုက္ရင္ အဘိဓမၼာသင္ထားတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြက စိတ္ ၈၉-မ်ိဳး, အက်ယ္ ၁၂၁၊ ေစတသိက္ -၅၂ ဆိုတာ သေဘာေပါက္ၿပီးသား ျဖစ္သြားၿပီ။ ဒီေနရာမွာ စိတ္ -၈၉ ေစတသိက္-၅၂ … အားလံုုးကို ရည္ညႊန္းၿပီးေတာ့ စိတ္ရဲ႕အာ႐ံုမ်ားလို႔ ေျပာတာ၊ အာ႐ံုနဲ႔ ဝတၳဳ ေပါင္းဆံုလိုက္သည့္ အတြက္ေၾကာင့္ လူေတြရဲ႕သႏၱာန္မွာ မွီရာဝတၳဳ႐ုပ္ကေနၿပီးေတာ့ စိတ္ေတြျဖစ္ေပၚလာၾကတယ္။ အဲဒီ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ စိတ္ေတြဟာ ဘာနဲ႔ အလုပ္လုပ္ၾကသလဲ၊ ဘာနဲ႔ ဆက္သြယ္ေနၾကသလဲဆုိတာကို သိဖို႔ အင္မတန္ အေရးႀကီးတယ္။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၁ဝ) {မေနဒြါရ အရ} အပိုင္း(ဂ)

မေနာဒြါရ အရ အပိုင္(ဂ)

                   ေနာက္ဆက္လာတဲ့ သမၸဋိစိၦဳင္းစိတ္က်ေတာ့ ဘယ္သူ႔ကို မွီသလဲဆိုေတာ့ ဟဒယဝတၳဳကို မွီတယ္၊ ေနာက္ သႏီၲရဏစိတ္ကလည္း ဟဒယဝတၳဳကိုမွီတယ္၊ ဝုေ႒ာစိတ္ကလည္း ဟဒယဝတၳဳကို မွီတယ္၊ ေဇာစိတ္ေတြကလည္း ဟဒယဝတၳဳကိုပဲ မွီတယ္၊ တဒါ႐ံုကလည္း ဟဒယဝတၳဳကိုပဲ မွီတယ္။ အဲဒီ စိတ္ျဖစ္စဥ္ထဲမွာ စကၡဳဝတၳဳကို မွီျဖစ္တဲ့စိတ္ကေလးဟာ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္ တစ္ခုတည္းပဲရွိတယ္၊ အဲဒီေတာ့ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္ေလးတစ္ခုပဲ စကၡဳဝတၳဳကို မွီၿပီးေတာ့ ျဖစ္လာတယ္။ က်န္စိတ္ေတြက ဟဒယဝတၳဳကို မွီၿပီးေတာ့ ျဖစ္တယ္။ ဒီေနရာမွာ ဝတၳဳႏွစ္ခုက ဆက္သြယ္ေနတယ္ဆိုတာ ထင္ရွားတယ္ေနာ္။ အာ႐ံုတစ္ခုမွာ ျဖစ္လာတဲ့ အခါ ဆက္သြယ္မႈ ရွိေနတယ္ဆိုတာ ထင္ရွားတယ္။

                   ထို႔အတူပဲ ေသာတဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ခုက ေသာတဝတၳဳကို မွီၿပီး ျဖစ္တယ္၊ ဃာနဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ခုက ဃနဝတၳဳကိုမွီၿပီးျဖစ္တယ္၊ ဇိဝွါဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ခုက ဇိဝွါဝတၳဳကို မွီၿပီးျဖစ္တယ္၊ ကာယဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ခုက ကာယဝတၳဳကို မွီၿပီျဖစ္တယ္၊ ကာယဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ခုက ကာယဝတၳဳကို မွီၿပီးျဖစ္တယ္၊ က်န္တဲ့ စိတ္ေတြ အားလံုးက ဟဒယဝတၳဳကို မွီၿပီးျဖစ္တယ္၊ ဘံုဘဝနဲ႔တြက္လိုက္မယ္ဆိုရင္ အ႐ူပဘံုမွာျဖစ္တဲ့ အ႐ူပဝိပါတ္စိတ္ ၄-ခုက ဘယ္ဝတၳဳ႐ုပ္ကိုမွ မမွီဘူး၊ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆိုရင္ သူ႔မွာ မီွစရာ ႐ုပ္မရွိဘူး၊ ဝတၳဳ႐ုပ္ကို မမွီဘဲနဲ႔ ျဖစ္တယ္လို႔ ဒီလို နားလည္ရမွာေပါ့။ သ႐ုပ္အေနနဲ႔ နားလည္ေအာင္ အဘိဓမၼတၳ သဂၤဟက်မး္ကို ဆက္လက္ေလ့လာ မွတ္သားမွ ပိုၿပီးရွင္းမယ္၊ အခုဟာက နာလည္း႐ံု apply လုပ္ၿပီးေတာ့ ျပတာ။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၉) {မေနဒြါရ အရ} အပိုင္း(ခ)

မေနာဒြါရ အရ အပိုင္း(ခ)

                   အဲဒီစိတ္ေတြဟာ ‘စကၡဳဒြါရိကစိတ္ = စကၡဳဒြါရ၌ ျဖစ္ေသာစိတ္’ လို႔ဆိုတယ္။ သို႔ေသာ္ စကၡဳဒြါရ၌ ျဖစ္တယ္ဆိုေပမယ့္ စကၡဳဝတၳဳကို မွီတယ္လို႔ ဒီလိုေျပာတာ မဟုတ္ဘူးေနာ္၊ ဆိုလိုတဲ့ အဓိပၸါယ္က စကၡဳဒြါရ၌ ျဖစ္တယ္ဆိုတာ စကၡဳဒြါရ မ်က္စိတံခါးကေန ဝင္ေရာက္ဆက္သြယ္တဲ့ အာ႐ံုနဲ႔အလုပ္လုပ္တဲ့ စိတ္ေတြလို႔ ဒီလိုအဓိပၸါယ္ရတယ္။ အဲဒီအဓိပၸါယ္က ပိုၿပီးေတာ့ ရွင္းလင္းမႈရွိတယ္။ ဒီဒြါရမွာ ျဖစ္တယ္ဆိုရင္ မ်က္လံုးေပၚမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ ထင္ေနလိမ့္မယ္၊ မ်က္လံုးနဲ႔ျဖစ္တာ မဟုတ္ဘူး၊ ဒီစိတ္ေတြအားလံုးဟာ အာ႐ံုန႔ဲဆက္သြယ္တာ၊ ဆက္သြယ္လို႔ သူတို႔ေပၚလာတာ၊ ေပၚလာၿပီးေတာ့ အာ႐ံုနဲ႔ အလုပ္လုပ္ၾကတာ၊ လူရဲ႕စိတ္ဟာ အာ႐ံုတစ္ခုျဖစ္ရင္ ထိုအာ႐ံုနဲ႔ အလုပ္လုပ္တာပဲေလ၊  မ်က္စိက တစ္ခုခုျမင္လုိက္ရင္ အဲဒီ ျမင္တဲ့အာ႐ံုနဲ႔ အလုပ္,လုပ္တယ္၊ နားက အသံေလးတစ္ခုၾကားရင္ အဲဒီ အသံအာ႐ံုနဲ႔ အလုပ္လုပ္တာ မဟုတ္လား၊ (အေျဖမေတြ႔မခ်င္း လိုက္ေနတာေလ၊ ဘာသံပါလိမ့္ ဘာသံပါလိမ့္နဲ႔  သြားေနမွာပဲ၊ မေက်နပ္မခ်င္း၊ အန႔ံဆိုလည္း ဘာအနံ႔ပါလိမ့္နဲ႔ လိုက္ေနမွာပဲ၊ အာ႐ံုနဲ႔ အလုပ္လုပ္ေနတယ္လို႔ေျပာတာ) ၿပီးသြားလို႔ရွိရင္ ေနာက္အာ႐ံုတစ္ခု ေျပာင္းသြားျပန္ေရာ။

    

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၈) {မေနဒြါရ အရ} အပိုင္း(က)

မေနာဒြရ အရ အပိုင္း(က)

                   “မေနာဒါြရံ ပန ဘဝဂၤ ံႏိၲ ပဝုစၥတိ”  ဘဝင္စိတ္ကို မေနာဒါြရလို႔ ေခၚတယ္ လို႔ အဘိဓမၼတသဂၤက်မ္းက ဆိုတယ္။ ဘဝင္စိတ္ေတြ အမ်ားႀကီးထဲက ဘယ္ဘဝင္စိတ္တုန္းဆိုေတာ့ ခုနက ဋီကာေက်ာ္က်မ္းက ဘယ္လိုေျပာတုန္းဆိုရင္ အာဝဇၨန္းရဲ႕ ေရွ႕ကျဖစ္တဲ့ ဘဝင္လို႔ဆိုတယ္။ ဝီထိခ်ၾကည့္လိုက္ရင္ အတီတ ဘဝင္, ဘဝဂၤစလန, ဘဝဂၤုပေစၧဒ ၿပီးေတာ့ ပဥၥဒြါရာဝဇၨန္း၊  အဲလိုလာေတာ့ ပဥၥဒြါရာဇၨန္းရဲ႕ ေရွ႕မွာရွိတဲ့ ဘဝင္ဆိုတာ ဘဝဂၤုပေစၧဒ ျဖစ္တယ္။ ျပတ္တဲ့ဘဝင္ကို သူက mind door လို႔ ဒီလို ေျပာခ်င္တာ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုရင္ မနအရ အာဝဇၨန္းစေသာ စိတ္ေတြယူၿပီးေတာ့ အဲဒီစိတ္ရဲ႕ ဝင္ရာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ မေနဒြါရ (စိတ္တံခါး, စိတ္ရဲ႕အဝ)လို႔ ဒီလိုဖြင့္တာ။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၅) {အခန္း - ၂ စိတ္ျဖစ္ပံုကို ေလ့လာျခင္းအေၾကာင္း (၂)}

အခန္း - ၂

 

စိတ္ျဖစ္ပံုကို ေလ့လာျခင္းအေၾကာင္း (၂)

                   မေန႔က စိတ္ဆိုတာ အျဖစ္တရား၊ ဘာျဖစ္လို႔ အျဖစ္တရားလို႔ ေခၚတုန္းဆိုရင္ အေၾကာင္းတရားေတြကို မွီၿပီး အေၾကာင္းတရားေတြ ဆံုစည္းမွ ျဖစ္လာတာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အျဖစ္တရားလို႔ ေျပာခဲ့တယ္။ ျဖစ္ၿပီးလို႔ရွိရင္လည္း စိတ္ဟာ ခ်က္ခ်င္း ခ်ဳပ္ပ်က္ၿပီး သြားေလ့ရွိတယ္၊ စိတ္က အျဖစ္တရားဆိုေတာ့ အေၾကာင္းတရားေတြ ဆက္လက္ရွိေနေသးသမွ် ဒီစိတ္ဟာလည္း ဆက္လက္ ျဖစ္ေနမွာပဲ၊ သံသရာထဲမွာ စဥ္ဆက္မျပတ္ အေၾကာင္းတရားေတြ ရွိေနသည့္အတြက္ စိတ္ဟာလည္း ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚေနတမွာပဲ။ ဘဝသံသရာမွာ အေၾကာင္းတရား ရပ္သြားတာနဲ႔ တစ္ၿပိဳက္နက္ စိတ္ျဖစ္မႈဟာလည္း ရပ္တန္႔သြားမွာျဖစ္တယ္။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၄) {ဝတၳဳနဲ႔ အာ႐ံုဆံုျခင္း}

ဝတၳဳနဲ႔ အာ႐ံုဆံုျခင္း

                   ဝတၳဳနဲ႔ အာ႐ံု ဆံုလုိက္တာနဲပ တစ္ၿပိုင္နက္ စိတ္ကေလးေၽႊြ ေပၚလာတယ္။ ဒါက အဓိကအေၾကာင္းတစ္ခုကိေျပာတာ။ ဒိျပင္ အေၾကာင္းေတြလည္း ရွိေသးတယ္၊ အာ႐ံုနဲ႔ ဝတၳဳ ဆံုစည္းျခင္းသည္ ဒါ common condition, common cause အားလံုးနဲ႔ ဆိုင္တဲ့အေၾကာင္းအရာတစ္ခု။

                   အဲဒီေတာ့ ဘယ္စိတ္ေတြ ဘယ္လိုေပၚလာတာလဲ ဆိုတာၾကည့္၊ ဥပမာ- မ်က္စိနဲ႔ျမင္စရာ အာ႐ံုေလးနဲ႔ ဆံုလုိက္ၿပီ ဆိုလို႔ရွိရင္ ပဥၥဒါရာဝဇၨန္း ကစၿပီး ျမင္သိစိတ္ေတြ ျဖစ္သြားတယ္၊ အျမင္အာ႐ံုေပၚမွာ ျဖစ္တဲ့စိတ္ကုိ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္လို႔ ေျပာတာ၊ သို႔ေသာ္ အျမင္အာ႐ံုေပၚမွာ အလုပ္လုပ္တဲ့စိတ္က စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္ တစ္ခုတည္း မဟုတ္ဘူး၊ စကၡဳဝိညာဏဝီထိစိတ္ေတြ အားလံုးဟာ အျမင္အာ႐ံုေပၚမွာ အလုပ္လုပ္တယ္၊ နားလည္ေအာင္ေျပာရမယ္ ဆိုရင္ မ်က္စိကို အျမင္အာ႐ံုေလး လာဆံုလိုက္တာနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္ ထိုေပၚလာတဲ့ အာ႐ံုေလးကို တံခါးဖြင့္ေပးတဲ့စိတ္က ပဥၥဒါရာဇၨန္းစိတ္ attention လုပ္လုိက္တာ၊ Attention လုပ္ၿပီးရင္ ေပ်ာက္သြားၿပီ၊ သူ႔တာဝန္ ၿပီးသြားၿပီ။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၃) {စိတ္ရဲ႕မွီရာ ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-မ်ိဳး၊ အာ႐ံု ၆-ပါး}

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၃) {စိတ္ရဲ႕မွီရာ ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-မ်ိဳး၊ အာ႐ံု ၆-ပါး}

စိတ္ရဲ႕မွီရာ ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-မ်ိဳး

                   ဒီေနရာမွာ ဝတၳဳ ဆိုတာ စိတ္ရဲ႕တည္ရာမွီရာ ႐ုပ္သဘာဝတရားေတြကို ေခၚပါတယ္၊ ခုနတုန္းက ေစာင္းသံေလးဟာ ဘယ္က လာတုန္းဆို ေစာင္းႀကိဳး, ေစာင္းအိုးက လာတာဆိုေတာ့ ေစာင္းအိုးေစာင္းႀကိဳးသည္ ေစာင္းသံရဲ႕ တည္ရာျဖစ္တယ္၊ စည္သည္ စည္သံရဲ႕ တည္ရာျဖစ္တယ္။

                   ဒီလိုပဲ စိတ္ရဲ႕တည္ရာ ဝတၳဳ႐ုပ္ဟာ ၆-မ်ိဳး ရွိတယ္၊ ကိုယ့္ခႏၶာကိုယ္ကို ၾကည့္လုိက္ရင္ မွတ္ဖိုပလြယ္ပါတယ္၊ အရပ္ေခၚနဲ႔ပဲ ေျပာလိုက္ေပါ့၊ မ်က္စိ, နား, ႏွာေခါင္း, လွ်ာ, ကိုယ္နဲ႔ ဟဒယဝတၳဳ, ဃနဝတၳဳ, ဇ္ိဝွါဝတၳဳ, ကာယဝတၳဳ, ဟဒယဝတၳဳ - ဒါ စိတ္ရဲ႕ မွီရာတည္ရာ ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-ပါးလို႔ ေခၚတယ္၊ ႐ုပ္ကိုမွီၿပီး စိတ္ျဖစ္တယ္ ဆိုတဲ့သေဘာကို ေျပာတာ။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၃) {စိတ္ရဲ႕မွီရာ ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-မ်ိဳး၊ အာ႐ံု ၆-ပါး}

စိတ္ရဲ႕မွီရာ ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-မ်ိဳး

                   ဒီေနရာမွာ ဝတၳဳ ဆိုတာ စိတ္ရဲ႕တည္ရာမွီရာ ႐ုပ္သဘာဝတရားေတြကို ေခၚပါတယ္၊ ခုနတုန္းက ေစာင္းသံေလးဟာ ဘယ္က လာတုန္းဆို ေစာင္းႀကိဳး, ေစာင္းအိုးက လာတာဆိုေတာ့ ေစာင္းအိုးေစာင္းႀကိဳးသည္ ေစာင္းသံရဲ႕ တည္ရာျဖစ္တယ္၊ စည္သည္ စည္သံရဲ႕ တည္ရာျဖစ္တယ္။

                   ဒီလိုပဲ စိတ္ရဲ႕တည္ရာ ဝတၳဳ႐ုပ္ဟာ ၆-မ်ိဳး ရွိတယ္၊ ကိုယ့္ခႏၶာကိုယ္ကို ၾကည့္လုိက္ရင္ မွတ္ဖိုပလြယ္ပါတယ္၊ အရပ္ေခၚနဲ႔ပဲ ေျပာလိုက္ေပါ့၊ မ်က္စိ, နား, ႏွာေခါင္း, လွ်ာ, ကိုယ္နဲ႔ ဟဒယဝတၳဳ, ဃနဝတၳဳ, ဇ္ိဝွါဝတၳဳ, ကာယဝတၳဳ, ဟဒယဝတၳဳ - ဒါ စိတ္ရဲ႕ မွီရာတည္ရာ ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-ပါးလို႔ ေခၚတယ္၊ ႐ုပ္ကိုမွီၿပီး စိတ္ျဖစ္တယ္ ဆိုတဲ့သေဘာကို ေျပာတာ။

                   စိတ္နဲ႕႐ုပ္ဟာ အျပန္အလွန္အက်ိဳးျပဳလ်က္ရွိတယ္၊ သို႔ေသာ္ ႐ုပ္ကိုမမွီဘဲဲနဲ႔ ျဖစ္ႏို္င္တဲ့စိတ္ေတြလည္း ရွိေသးတယ္၊ လူ႔ျပည္မွာေတာ့ မရွိဘူး၊  ႐ုပ္မဲ့ဘံု စိတ္ခ်ည္းသက္သက္ျဖစ္တဲ့ဘံု၊ အ႐ူပ ၄-ဘံုမွာ ဆိုရင္ မွီရာဝတၳဳ႐ုပ္မရွိဘဲ ျဖစ္တယ္။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၂) {႐ုပ္နဲ႔ နာမ္က အျဖစ္တရား၊ စိတ္ျဖစ္ပံု အက်ဥ္း}

႐ုပ္နဲ႔ နာမ္က အျဖစ္တရား

ေကာင္းၿပီ - နိဗၺာန္ဟာ အရွိတရား၊ အခုေျပာတဲ့ စိတ္, ေစတသိတ္, ႐ုပ္ ဆိုတဲ့ နာမ္က အျဖစ္တရားလို႔ ဒီလိုေျပာတယ္၊ ဘာျဖစ္လို႔ အျဖစ္တရားလို႔ ေျပာသလဲဆို၊ ၾကည့္ - ခုနက ဖေယာင္းတိုင္မီးေလးကို ဘယ္သူက ေမြးဖြားေပးလိုက္လဲ ဆုိရင္ အၾကမ္းဖ်ဥ္းေျပာမယ္ဆိုရင္ မီးျခစ္ဘူးကေန ေမြးဖြားေပးလိုက္တာ၊ မီးျခစ္ဘူးေလး သို႔မဟုတ္ ဂက္စ္မီးျခစ္ကို ျခစ္လိုက္ရင္ မီးေတာက္ေလး မျဖစ္ဘူးလား၊ အဲဒီ မီးေတာက္ေလးကို ဖေယာင္းတိုင္မွာ ရွိတဲ့ မီးစာေလးကို ကူးေပးလိုက္တာ၊

ဂက္စ္မီးျခစ္မွာ ရွိေနတုန္းက မီးေတာက္ေလးဟာ ဂက္စ္ ဆိုတာရယ္,ဘီးလံုးေလးရဲ႕ သံရယ္, အဲဒီ ဘီးလံုးကို ဖိပြတ္မႈေၾကာင့္ အပူဓာတ္ ျဖစ္တာရယ္, လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ဖိအားရယ္ အဲဒီ အေၾကာင္းသုံးခု ေပါင္းစံုမႈေၾကာင့္ မီးေတာက္ေလး ေပးလာတယ္၊ အဲဒီ မီးေတာက္ေလးကို ဘယ္ဟာေတြက ဆက္ၿပီးေတာ့ ေထာက္ပ့ံကူညီေနသလဲ ဆိုရင္ ဖယာင္းတိုင္မွာရွိတဲ့မီးစာနဲ႔ ဖေယာင္းဆီက ဆက္ၿပီးေတာ့ ကူညီေနတယ္၊ အေၾကာင္းေတြက ေထာက္ပံ့ေနတာ မဟုတ္လား။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၁)(စိတ္ျဖစ္ပံုကိုေလ့လာျခင္း၊ စိတ္လို႔ေျပာရင္ ေစတသိက္လည္း ပါတယ္၊ အရွိတရားႏွင့္ အျဖစ္တရား)

အခန္း - ၁

စိတ္ျဖစ္ပံုကို ေလ့လာျခင္း

ဒီကေန႔ည ပကိဏ္းပိုင္းမွာ လာရွိတဲ့ အေၾကာင္းအရာ၊ ဝီထိပိုင္းမွာ လာရွိတဲ့ အေၾကာင္းအရာနဲ႔ ဝီထိမုတ္ပိုင္းမွာ လာရွိတဲ့ အေၾကာင္းအရာ အဲဒီအပိုင္း ၃-ပိုင္းမွာ လာရွိတဲ့ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို တစ္ခုႏွင့္တစ္ခု ဆက္စပ္ၿပိး သိသာ႐ံု ျမင္သာ႐ံု သိလြယ္ျမင္လြယ္ေအာင္ ေဟာၾကားျပသမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

အခုေဟာတဲ့ အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာဆိုတာ မိတ္ဆက္ introduction အေနနဲ႔ ေဟာထားတာ၊ ေရွ႕မွာ ေလ့လာစရာေတြ အမ်ားႀကီးရွိေသးတယ္ဆိုတာ စိတ္ထဲမွာ မွတ္ထားပါ။ ဗုဒၶျမတ္စြာေဟာၾကားေတာ္မူတဲ့ တရားဓမၼေတြက အလြန္က်ယ္ဝန္းတယ္၊ အထူးသျဖင့္ အဘိဓမၼာက်မ္းႀကီးက အလြန္က်ယ္ဝန္းတယ္။

“စိတ္အေၾကာင္းကို ေလ့လာျခင္း” ဆိုတဲ့ စိတ္ပိုင္းမွာ စိတ္အက်ဥ္း-၈၉ သို႔မဟုတ္ အက်ယ္ -၁၂၁ ဘယ္လိုျဖစ္တယ္ဆိုတာကို အပိုင္း-၁မွာ  ေဟာထားၿပီးၿပီ၊  စိတ္ျဖစ္တိုင္း ျဖစ္တိုင္း ယွဥ္တြဲျဖစ္ေပၚလာတဲ့ ေစတသိတ္အမ်ိဳးအစား ၅၂-မ်ိဳးနဲ႔ စိတ္ ေစတသိတ္ယွဥ္တြဲပံုကို ျပတာက ေစတသိတ္ ပိုင္းလို႔ ဆိုတယ္။

အမွတ္စဥ္ (၆၅) {ကရုဏာ၊ မုဒိတာ၊ ျမင့္ျမတ္ေသာေနထိုင္ျခင္း၊ အပၸမညာ၊ ေမတၱာန႔ဲ ဥေပကၡာ၊ တၿပိဳင္နက္ မျဖစ္၊ ဝိရတီေစတသိတ္ (၃)ပါး၊ နိဂံုး}

က႐ုဏာ
                  

ေနာက္ထပ္ ေျပာစရာရွိတာက အားလံုးသိၾကတဲ့အတိုင္း ျဗဟၼဝိဟာရ ၄-ပါးထဲက “က႐ုဏာ၊ မုဒိတာ”၊ ‘မုဒုတာ’ လို႔ တစ္ေခ်ာင္းငင္နဲ႔ ေရးရင္ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းတာ၊ ဒါက လံုးႀကီးတင္နဲ႔ ေရးတဲ့ ‘မုဒိတာ’၊ က႐ုဏာနဲ႔ မုဒိတာ၊ က႐ုဏာ ကို ဂယ္နဲ႔ ေရးတာ မဟုတ္ဘူး၊ ကႀကီးနဲ႔ ‘က႐ုဏာ’၊ ျမန္မာလို ျပန္ရင္ ၾကင္နာသနားျခင္းဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ရတယ္။

                  

 ၾကင္နာသနားတယ္ဆိုတာ ရက္စက္ ၾကမ္းၾကဳတ္မႈရဲ႕ ဆန္႔က်င္ဘက္၊ ေလာကမွာ သနားၾကင္နာမႈ ကင္းမဲ့ၿပီး တိရစာၦန္ကိုပဲျဖစ္ျဖစ္ လူအခ်င္းခ်င္းပဲျဖစ္ျဖစ္ ရက္စက္ ၾကမ္းၾကဳတ္ရင္ ေကာင္းတာမွ မဟုတ္တာ၊ ၾကင္နာသနားတဲ့စိတ္ဟာ မြန္ျမတ္တယ္၊ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္တာဟာ မြန္ျမတ္တဲ့စိတ္ မဟုတ္ဘူး၊ က႐ုဏာက ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္တဲ့ ေဒါသကို ဖယ္ရွားပစ္တာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဝိဟိ ံသတရားမ်ဳိးကို ဖယ္ရွားပစ္ႏိုင္တယ္၊ စိတ္ထဲမွာ ရက္စက္တဲ့ သဘာဝ စိတ္အညစ္အေၾကးကို က႐ုဏာက ဖယ္ရွားပစ္ႏိုင္တာ။

                  

အမွတ္စဥ္ (၆၄) {ကာယလဟုတာ၊ စိတၱလဟုတာ၊ ကာယမုဒုတာ၊စိတၱမုဒုတာ၊ ကာယပါဂုညတာ၊ စိတၱပါဂုညတာ၊ ကာယကမၼညတာ၊ စိတၱကမၼညတာ၊ ကာယုဇုကတာ၊ စိတၱဇုကတာ

ကာယလဟုတာ၊ စိတၱလဟုတာ
                  

ေနာက္တစ္ခုက “ကာယလဟုတာ၊ စိတၱလဟုတာ”၊ ကိုယ္ရဲ႕ ေပါ့းပါးမႈ၊ စိတ္ရဲ႕ေပါ့ပါးမႈ၊ တစ္နည္းအားျဖင့္ ေစတသိက္ေတြရဲ႕ ေပါ့ပါးမႈ နဲ႔ စိတ္ရဲ႕ ေပါ့ပါးမႈ၊ ေပါ့ပါးမႈရွိတယ္ဆိုတာ ေလးလံမႈလည္း ရွိလို႔ေပါ့၊ အဲဒီ ေလးလံမႈက ဘာေတြလဲဆိုေတာ့ “ထိန - မိဒၶ”၊  ဒါေတြ ျဖစ္လာလို႔ရွိရင္ စိတ္က ေလးလံလာတယ္၊ စိတ္ ဆုတ္နစ္လာၿပီဆိုရင္ တရားအားထုတ္ဖို႔ စိတ္မပါဘူး၊ ကုသိုလ္လုပ္ဖို႔ စိတ္မပါဘူး၊ အဲဒီ စိတ္ေလးလံေစတက္တဲ့ သဘာဝ တရားေတြ စိတ္အညစ္အေၾကးေတြကို ကာယလဟုတာ စိတၱလဟုတာဆိုတဲ့ သဘာဝတရား စြမ္းအား ထက္လာရင္ ဖယ္ရွားပစ္ႏိုင္တယ္။

                  

အညစ္အေၾကးေတြကို ဖယ္ရွားတဲ့ေနရာမွာ ဒီ ဘသာဝတရားေတြကလည္း စိတ္အညစ္ေၾကးေတြကို ေဆးေၾကာႏိုင္တဲ့ စြမ္းရည္သတၱိေတြ ရွိတယ္၊ ဒါ ပိုက္ဆံနဲ႔ ဝယ္ရတာမဟုတ္ဘူး၊ ဒီ သဘာဝတရားက ကိုယ့္သႏၱာန္မွာ ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ယူရတယ္။ ဘာနဲ႔ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ရမလဲဆိုရင္ ခုနက ဓမၼာ႐ံုေပၚ စိတ္စိုက္ၿပီး ဒီသဘာဝတရားေတြ ျဖစ္လာေအာင္ ကိေလသာေတြ မျဖစ္ေအာင္ ဖယ္ရွား၊ စိတ္စြမ္းအားေတြ ဒီဘက္က တိုးျမင့္လာေအင္လုပ္ေပး၊ က်င့္စဥ္ကေတာ့ သမထက်င့္စဥ္နဲ႔ ဝိပႆနာက်င့္စဥ္ပဲ ျဖစ္တယ္။

အမွတ္စဥ္(၆၃) {ကာယပႆဒိၶ၊ စိတၱပႆဒိၶ၊ ပႆဒိၶသေဗၺာဇၩင္၊ ဆန္႕က်င္ဘက္တရား၊ အဓိပၸါယ္တစ္မ်ိဳး } အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ (ပထမတြဲ)

စိတ္ျဖဴစင္မႈ အင္အားစုမ်ား

အပိုင္း(၂)

စိတ္စင္ၾကယ္မႈ အင္အားစုမ်ားျဖစ္တဲ့ ေစတသိတ္ေတြ အေၾကာင္း အပိုင္း(၁)ကို ေဟာေျပာၿပီးၿပီ၊ ဒီကေန႔ အပိုင္း(၂) ဆက္ေဟာေပးပါမယ္။

ေစတသိတ္ေပါင္း အားလံုး ၅၂-မ်ိဳး ရွိတယ္၊ ေကာင္းျမတ္တဲ့ အရည္အေသြးရွိၿပီး စိတ္ရဲ႕ အညစ္အေၾကးေတြကို စင္ၾကယ္ေစႏိုင္တဲ့ ဒီသဘာဝ စြမ္းအားေတြဟာ မိမိတို႔ရဲ႕ သႏၱာန္မွာ မျဖစ္ေသးရင္ ျဖစ္ေအာင္၊ ျဖစ္ၿပီးလို႔ရွိရင္ ခိုင္မာႀကီးထြားလာေအာင္ လုပ္ဖို႔ သမၼာဝါယာမ လို႔ ေခၚတဲ့ မွန္ကန္ေသာ ႀကိဳးစားမႈျဖင့္ ႀကိဳးစားၾကရမွာပါ။

                  

သူ႔အလိုအတိုင္းကို ဘာမွျဖစ္လာတာ မရွိပါဘူး၊ အက်ိဳးလိုခ်င္ရင္ အေၾကာင္းကို တည္ေဆာက္ရမယ္၊ ဒါသဘာဝပါပဲ၊ ဒါေၾကာင့္မို႔ မေန႔က ေျပာခဲ့တယ္၊ သဒၶါ, ဟိရီ, ၾသတၱပၸ, အေလာဘ, အေဒါသ, တၾတမဇၩတၱတာ ဆိုတဲ့ ဒီ သဘာဝတရားေတြရဲ႕ စြမ္းေဆာင္မႈေတြကို ေဟာျပေပးခဲ့ၿပီ၊ ဒီကေန႔ အစံုလိုက္ အစံုလိုက္ အမည္ေပးထားတဲ့ သဘာဝတရား ၆-မ်ိဳးရဲ႕ စြမ္းရည္ သတၱိေတြကို ရွင္းျပပါ့မယ္။

အမွတ္စဥ္(၆၂) {အေလာဘ၊ အေဒါသ၊ ေမတၱာ၊ တၾတမဇၩတၱတာ} အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ (ပထမတြဲ)

အေလာဘ
                  

ေနာက္တစ္ခုက အေလာဘ၊ အေလာဘဆိုတာ ေလာဘရဲ႕ ဆန္႔က်င္ဘက္တရား၊ ေလာဘ မရွိ႐ံုသက္သက္ကို အေလာဘေခၚတာ မဟုတ္ဘူး၊ ေလာဘကို ဖယ္ရွားႏိုင္တဲ့ စြမ္းရည္သတိၱ ရွိလု႔ိ ေလာဘရဲ႕ ဆန္႔က်င္ဘက္တရားကို ေခၚတာ၊ အေလာဘဟာ ေလာဘကို ဖယ္ရွားပစ္ႏိုင္တဲ့ စြမ္းအားရွိတဲ့ သဘာဝတရားတစ္ခု ျဖစ္တယ္၊ အေလာဘဟာ ေလာဘကို ပယ္ဖ်က္ၿပီး ဒါန ေကာင္းမႈကို ျပဳတက္တယ္၊ဒါေၾကာင့္မို႔ “အေလာေဘာ ဒါနေဟတု” အေလာဘဆိုတဲ့ သဘာဝတရားသည္  လွဴဒါန္းမႈကို ျဖစ္ေစတက္တယ္လို႔ ဆိုတာျဖစ္တယ္။

                  

ေစးကပ္ေနတဲ့ ေကာ္သေဘာမ်ိဳးျဖစ္တဲ့ စိတ္ကို အာ႐ံုမွာ ကပ္ေစတက္တဲ့ ေလာဘကို ေလ်ာ့ပါးေစၿပီး ေကာ္နဲ႔ အလားတူတဲ့ ေလာဘကို ဖယ္ရွားပစ္လုိက္ရင္ ေလာဘေၾကာင့္ ျဖစ္တက္တဲ့ အကုသိုလ္ေတြ မျဖစ္ေတာ့ဘူး၊ ဒါေၾကာင့္မို႔ ေလာဘမွာ လွဴၾကတယ္ တန္းၾကတယ္ဆိုတာ အေလာဘဆိုတဲ့ စြမ္းအားေၾကာင့္ လွဴႏိုင္တန္းႏိုင္တာ၊ အေလာဘမရွိရင္ မလွဴႏိုင္ဘူး။

အမွတ္စဥ္(၆၁) {ေဒဝဓမၼ၊ ေဒဓမၼဇာတ္၊ဟိရိ ၾသတၱပၸသေဘာ၊ မစင္လူးေနတဲ့ သံပူတံုး } အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ (ပထမတြဲ)

ေဒဝဓမၼ

                   ေဒဝဓမၼဆိုတာ နတ္ေတြက တန္ဖိုးထားတ့ဲ တရား၊ နတ္လို႔ဆိုတဲ့ေနရာမွာ ေဒဝ ၃-မ်ိဳးရွိတယ္၊ တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ မင္းလုပ္တဲ့ မင္းမ်ိဳးေတြကို သမၼဳတိေဒဝ၊ သူတို႔လည္း ဟိရီ, ၾသတၱပၸတရားရွိတယ္၊ တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့သူက ဟိရီ,ၾသတၱပၸမရွိလို႔ မရဘူးေနာ္၊ ေနာက္တစ္ခါ ဥပပတိၱေဒဝတဲ့၊ တကယ့္ကို နတ္ဘဝေရာက္သြားတဲ့ နတ္ေတြကလည္း ဒီ ဟိရီ, ၾသတၱပၸ ရွိတယ္၊ ေနာက္ ဝိသုဒိၶေဒဝ ဆိုတဲ့ ရဟႏၱာပုဂၢိဳလ္ေတြ။ စင္ၾကယ္သြားတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြ။ အဲဒီပုဂၢိဳလ္ေတြကလည္း ဟိရီ, ၾသတၱပၸကို တန္ဖိုးထားတာပဲ။

ေဒဝဓမၼဇာတ္
                  

ငါ့ရာငါးဆယ္ဇာတ္ထဲမွာ ေဒဝဓမၼဇာတ္ဆိုတာ ရွိတယ္၊ ဟိရီ, ၾသတၱပၸကို ‘ေဒဝဓမၼ’ - နတ္တို႔ တန္ဖိုးထားတဲ့တရားလို႔ ဒီလိုနာမည္ေပးတယ္၊ အဲဒီ ဇာတ္လမ္းေလးကလည္း စိတ္ဝင္စားစရာေကာင္းတယ္၊ ဘုရားအေလာင္းက အဲဒီတုန္းက မဟိသာသကုမာရ လို႔ေခၚတယ္၊ သူ႔ရဲ႕ ညီငယ္ ၂-ေယာက္မွာ တစ္ေယာက္က စႏၵကုမာရ, တစ္ေယာက္က သူရိယကုမာရဆိုၿပီး ညီအစ္ကို ၃-ေယာက္၊ အေၾကာင္းတစ္ခုေၾကာင့္ ေတာထဲ ေရာက္သြားၾကတယ္၊

အမွတ္စဥ္(၆၀) {သတိ၊ သတိထားမႈႏွင့္ မွတ္မိမႈ၊ သတိႏွင့္ သညာ၊ သတိႏွင့္ ပညာ၊ ဟိရီ ၾသတၱပၸ၊ ေလာကပါလတရား }

သတိ

ေနာက္တစ္ခုက သတိတဲ့၊ လူတိုင္းလူတိုင္း ေျပာေနတာ ‘သတိထား’ လို႔၊ သတိဆိုတာ လူေတြရဲ႕ စိတ္ထဲမွာ ျဖစ္တာ၊ အဘိဓမၼာတရားေတာ္အရ သတိဆိုတာ ေသာဘဏလို႔ေခၚထားတ့ဲ အခါက်ေတာ့ ေကာင္းတာေတြကို အမွတ္ရတာကိုမွ ‘သတိ’ လို႔ ေျပာရမယ္၊ အရပ္ထဲမွာ ေျပာေနၾကတဲ့ သတိေတြဟာ တစ္ခ်ိဳ႕က ဒီသတိ မဟုတ္ဘူးလို႔ ေျပာရမယ္။

ခိုးဝွက္မယ့္ သူကလည္းပဲ သူလည္း သတိရွိေနတာပဲေလ၊ ဘယ္အခ်ိန္ ဘယ္နား ဘာထားတယ္ဆိုတာ သူ သတိထားရတာပဲ၊ သူလည္း သတိရွိတာပဲ၊ အဲဒီ သတိမ်ိဳး သုတၱန္မွာေတာ့ မိစာၦသတိ လို႔ ေခၚတယ္၊ မိစာၦသတိဆိုတာ ဒီသတိေစတသိက္ကို ေျပာတာ မဟုတ္ပါဘူး၊ ဒီသတိက အေကာင္းဘက္မွာသာ သံုးတဲ့ စကားလံုးပါလို႔  မွတ္ရမယ္ေနာ္။

လူ႔ေဝါဟာရအရ အသံုးအႏႈန္း define လုပ္ထားတယ္၊ ကန္႔သတ္ခ်က္ရွိရမယ္၊ ဘယ္ဘာသာ စကားပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒါ အတူတူပဲ၊ ပါဠိမွ မဟုတ္ဘူး၊ ျမန္မာစကားမွာလည္း အကန္႔အသတ္ရွိတာပဲေလ၊ ေသခ်ာ စဥ္းစားၾကည့္ရင္ ျမန္မာစကားမွာလည္းပဲ ေျပာတဲ့အတိုင္း အကုန္ယူရတာမွ မဟုတ္ဘဲ၊ ဒီေနရာ ဒါသံုးတယ္ဆိုတာ မွတ္ထားရမယ္၊ ဒိျပင္ေနရာ သံုးလို႔ ျဖစ္ႏိုင္တာမွ မဟုတ္ဘဲေနာ္၊ ဒီမွာလည္း သတိဆိုတာ အေကာင္းဘက္ပဲ ယူတယ္။